صفحه اصلي روايتگر http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TlM4eEwyaHZiV1VtTHlNakkwTnZiblJsYm5Rakl5TXYtdEpvWGNFV2J1dkElM2Q=/صفحه اصلي
اطلاعیه ها http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T1M4eEx6a21ORGNtTUNZd0lVMXZaR1ZzSmpFME9TOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtJTJmSzdCclZKVUljMCUzZA==/اطلاعیه ها
دريافت آثار http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TOHpOQ1kySmpBbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtTjl6NjNsNXNXekUlM2Q=/دريافت آثار
تماس با ما http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TOHpOQ1kwSmpBbU1DRkJjbU1tTUM4akl5TkRiMjUwWlc1MEl5TWpMdyUzZCUzZC1MVmhQMyUyZkFraWtZJTNk/تماس با ما
ورود به سيستم http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TODFOaVloUVhKakpqQWhZMkZ3ZEdOb1lUMTBjblZsSVdac1kzSmxZWFJsZFhObGNqMW1ZV3h6WlNGbWJISmxjMlYwY0dGemN6MW1ZV3h6WlNGMGFYUnNaVDNaaU5peDJZallyeURZcU5tSElOaXoyWXJZczlpcTJZVWhMeU1qSTBOdmJuUmxiblFqSXlNdi1VaTR3bjZkSHJKZyUzZA==/ورود به سيستم
ثبت نام http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TODFOeVloUVhKakpqQWhZMkZ3ZEdOb1lUMW1ZV3h6WlNGblpXNWxjbUYwYjNKd1lYTnpQV1poYkhObElYZGhkR1Z5YldGeWF6MW1ZV3h6WlNGMGFYUnNaVDNZcTlpbzJLb2cyWWJZcDltRklTOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtZ2UzbCUyZks2MTdCcyUzZA==/عضويت
فراموشي رمز عبور http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TODFPQ1loUVhKakpqQWhZMkZ3ZEdOb1lUMW1ZV3h6WlNGMGFYUnNaVDNaZ2RpeDJLZlpoZG1JMkxUWmlpRFlzZG1GMkxJZzJMbllxTm1JMkxFaEx5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LSUyZkN2MEpreWQ3MmMlM2Q=/فراموشي رمز عبور
گنجينه راويان http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/Tmk4eEx6RTFPQ1l5TlNZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LTZmQmFaeDBUTUxNJTNk/گنجينه راويان
راهيان نور http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/Tnk4eEx6RTFPQ1l5TmlZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LXlyekZ1aFpJJTJiVzQlM2Q=/راهيان نور
ايثار و شهادت http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRBdk1TOHhOVGdtTXpBbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtZnZoZTVTQjdYNjQlM2Q=/ايثار و شهادت
ويژه نامه http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T0M4eEx6RTFPQ1l5TnlZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LUZqOTg5cGNGJTJmb0UlM2Q=/ويژه نامه ها
رسانه هاي شهدايي http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T1M4eEx6RTFPQ1l5T1NZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LVUlMmJxMzRkTzRaTHclM2Q=/رسانه هاي شهدايي
نمايه ها http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRFdk1TOHhOVGdtTXpFbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtRSUyZjhZNVBzSyUyYlY0JTNk/نمايه ها
پاسخ به شبهات http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRVdk1TOHhOVGdtTWpnbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtbiUyYkhRVVolMmZhelg0JTNk/پاسخ به شبهات
صفحه اصلي http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T1M4eEwyaHZiV1VtTHlNakkwTnZiblJsYm5Rakl5TXYtQ0lWR0xSOHhaRE0lM2Q=/صفحه اصلي
ارتباط با ما http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T1M4eEwyTnZiblJoWTNSMWN5WTBKakFtTUNGQmNtTW1NQzhqSXlORGIyNTBaVzUwSXlNakx3JTNkJTNkLXVRVTJXJTJiSm1hZXMlM2Q=/ارتباط با ما
درباره ما http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T1M4eEwyTnZiblJsYm5SbmNtOTFjR3hwYzNRbU16TW1NQ1l3SVVGeVl5WXdMeU1qSTBOdmJuUmxiblFqSXlNdi1XbjlrRGE2Szk3ZyUzZA==/درباره ما
پايگاه تخصصي راويان|روايتگر - فعاليت هاي هسته اي بعد از انقلاب اسلامي
لطفا صبر کنید
Alternate content if Flash is not supported
فهرست موضوعي ايثار و شهادت
پربازديدها
صفحه اصلي>ايثار و شهادت>انقلاب اسلامي>هسته اي
نويسنده: ravayat
امتياز به مطلب:
5.0 (1)
/1
1393/06/01
بازديد: 16608
دستاوردهاي هسته‌اي

فعاليت‌هاي هسته‌اي بعد از انقلاب اسلامي

فعاليت‌هاي هسته‌اي بعد از انقلاب اسلامي

 پس از پيروزي انقلاب اسلامي و سرنگوني رژيم شاه، جمهوري اسلامي ايران تصميم گرفت همچنان به عضويت و پايبندي خود به NPT، موافقت نامۀ پادمان و اساسنامۀ آژانس ادامه دهد. با وجود اين حسن نيت، سرنوشت خوبي در انتظار قراردادهاي هسته‌اي ايران نبود. با پيروزي انقلاب اسلامي در ايران، كشورهاي غربي اجراي موافقت‌نامه‌ها و قراردادهاي خود از جمله ساخت نيروگاه بوشهر را به حالت تعليق درآوردند. شركت زيمنس، حاضر به تكميل نيروگاه هسته‌اي بوشهر نشد و ساير كشورهاي غربي و آمريكا نيز از انتقال هرگونه تجهيزات و فناوري هسته‌اي به جمهوري اسلامي ايران خودداري كردند. كشورهاي طرف قرارداد فناوري صلح آميز هسته اي ايران در قبل از انقلاب اسلامي مثل آلمان، فرانسه، انگليس و ... نسبت به اجراي قراردادهاي منعقده كه قانوني و تحت نظارت آژانس بوده و حتي مبالغ آن را نيز دريافت كرده بودند، استنكاف نمودند. اين كشورها حتي از فشار به كشورهاي ديگر مثل چين و روسيه كه پس از انقلاب اسلامي همكاري هاي مؤثري را در حوزۀ هسته اي با ايران آغاز نموده بودند، فروگذار نكردند. اين موضوع، حاكي از اعمال يك سياست و استاندارد دوگانه و تبعيض آميز در عرصۀ جهاني است و مؤيد اين است كه كشورهاي مزبور تا زماني كه كشوري در راستاي منافع و اهداف آنان حركت نمايد با هيچ مانعي مواجه نخواهد شد. اما با در پيش گرفتن سياست استقلال سياسي و اقتصادي و همچنين عدم وابستگي، همين كشورها با بهانه هاي مختلف از هر نوع همكاري طفره رفته و تعهدات خود را نيز زيرپا مي گذارند. اين كشورها حتي فراتر از اين رفته و در اجراي سياست استقلال و خودكفايي ملي نيز ايجاد مانع مي كنند.[2] در اين دوران، كشورهاي غربي در چهار حوزه برخلاف تعهدات خود تحت NPT عمل كردند:

 

-عدم اجراي تعهدات خود در قبال ايران و لغو موافقت‌نامه هاي معتبر و قانوني همكاري هسته اي؛

 -اعمال فشار به كشورهايي كه قصد همكاري با جمهوري اسلامي ايران داشتند؛

 -عدم همكاري و مشاركت در برنامۀ هسته اي صلح آميز جمهوري اسلامي ايران برخلاف تعهدات خود تحتNPT؛

 -ايجاد موانع بر سر راه برنامه هاي خودكفايي هسته اي جمهوري اسلامي ايران.

 اين وضعيت، عامل اساسي تصميم گيري جمهوري اسلامي ايران براي اجراي استراتژي خودكفايي در علوم، فناوري و صنعت هسته اي بود. به ناچار، جمهوري اسلامي ايران ادامة تلاش براي دسترسي به انرژي صلح‌آميز هسته‌اي را به تنهايي دنبال نمود و راه ديگري جز تلاش براي نيل به خودكفايي و استقلال در فن آوري پيچيدة هسته‌اي براي خود نديد. بنابراين، تلاش ايران جهت دستيابي به فناوري هسته‌اي براي مقاصد صلح‌آميز ناشي از سياست مستمري بوده است كه دقيقاً براساس محاسبات منافع ملي و اقتصادي كشور و با در نظر داشتن نيازهاي آتي توسعة ايران به منابع پايدار انرژي از پنجاه ‌سال پيش انتخاب شده و دنبال شده ‌است. برنامۀ هسته اي جمهوري اسلامي ايران عمدتاً در چهار محور متمركز شد كه در اين بخش به آن‌ها پرداخته مي شود.

 رآكتورهاي هسته اي

رآكتورهاي هسته اي تحقيقاتي

 

اين دسته از رآكتورهاي هسته اي به عنوان اساسي ترين گام به سوي فعاليت ها و فناوري هسته اي محسوب مي شوند. اين رآكتورها اولين تبلور تحقق فناوري هسته اي به شمار       مي روند و پايۀ رشد ساير فناوري هاي هسته اي و غير هسته اي نظير آزمون مواد و مراحل صنعتي آن‌ها قرار گرفته اند. اين ارزش وقتي عينيت بيشتري به خود مي گيرد كه پي  مي بريم تقريباً تمامي كاربردهاي انرژي هسته اي به جز توليد برق، مستقيماً از رآكتورهاي هسته اي تحقيقاتي صادر مي شوند.[3]

 

رآكتور تحقيقاتي تهران: اين رآكتور آب سبك با قدرت 5 مگاوات از سال 1346 راه اندازي و مورد بهره برداري قرار گرفته است. سوخت رآكتور در سال 1372 از درجۀ غناي بالا به درجۀ غناي پايين تبديل شده است. رآكتور تهران، امكان انجام كارهاي تحقيقاتي پايه در زمينه فيزيك رآكتور، فيزيك نوترون و بررسي اثر پرتوهاي مختلف بر مواد را فراهم مي سازد. همچنين در زمينۀ آموزش و تربيت نيروي انساني متخصص نقش بسيار مهمي را ايفاء مي نمايد. يكي از اهداف اصلي رآكتور تهران، توليد راديوايزوتوپ هاي مختلف جهت مصارف پزشكي و صنعتي مي باشد.[4]

 

رآكتور تحقيقاتي صفر قدرت آب سنگين: طراحي و ساخت اين رآكتور از سال 1364 در دستوركار قرار گرفت و كار نصب و راه اندازي نيز در سال 1374 انجام شد. اين رآكتور كه با قدرت 100 وات مي باشد، با هدف آموزش و تربيت نيروي انساني متخصص و كاربرد كدهاي كامپيوتري در زمينۀ طراحي رآكتورهاي هسته اي ساخته شده است.[5]

 

رآكتور تحقيقاتي مينياتوري: اين راكتور آب سبك كه با قدرت 30 كيلووات مي باشد، در سال 1373 راه اندازي و مورد بهره برداري قرار گرفته است. اين رآكتور با هدف توسعۀ آموزش علوم و فنون هسته اي، آناليز مواد و تهيۀ راديوايزوتوپ براي استفاده در فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي ساخته شده است.[6]

 

رآكتور تحقيقاتي آب سنگين اراك: با افزايش طول عمر رآكتور تحقيقاتي تهران و مستعمل شدن تجهيزات و سيستم هاي مختلف آن، همانند ساير رآكتورهاي مشابه در جهان، مي بايست به فكر جايگزيني براي آن بود. از طرف ديگر، نيازمندي هاي روزافزون ايران به راديوداروهاي مختلف جهت مصارف تشخيص و درمان پزشكي و راديوايزوتوپ هاي گوناگون براي كاربردهاي صنعتي و تحقيقاتي و محدوديت هاي مختلفي كه ايران حتي در ارتباط با تهيه و تأمين اين قبيل راديوايزوتوپ ها از منابع خارج از كشور روبرو بوده است، سازمان انرژي اتمي را مصمم به احداث يك رآكتور تحقيقاتي جديد به منظور جايگزيني رآكتور تهران نمود. رآكتور تحقيقاتي جديد از نوع آب سنگين و با قدرت 40 مگاوات بوده و موسوم به IR40 مي باشد. طراحي پايۀ اين پروژه در سال 2002 كامل شد و عمليات اجرايي ساخت آن نيز كه هنوز ادامه دارد، از سال 2004 آغاز گرديد.[7]

 

 

 

رآكتورهاي هسته اي توليد نيرو

 

از مهم‌ترين برنامه هاي كلان جمهوري اسلامي ايران در توسعۀ هسته اي، توليد برق هسته اي است. ساخت و توسعۀ نيروگاه هاي اتمي براساس نياز كشور طبق مصوبۀ مجلس شوراي اسلامي در سال 1384 بر مبناي توليد 000/20 مگاوات برق هسته اي تا سال 2020 طراحي شده است.[8] در سال 1353 قرارداد اوليۀ طراحي و ساخت دو واحد نيروگاهي در بوشهر با قدرت هر واحد 1300 مگاوات بين سازمان انرژي اتمي و شركت KWU آلمان منعقد گرديد. با پيروزي انقلاب اسلامي، اجراي اين پروژه متوقف گرديد. در دي ماه 1373 قرارداد تكميل واحد يك نيروگاه اتمي بوشهر به صورت مشاركتي بين ايران و روسيه منعقد گرديد و در سال 1377 بار ديگر قرارداد مورد بازبيني كلي قرار گرفت كه طي آن تكميل نيروگاه به صورت كليد در دست به شركت اتم استروي اكسپورت[9] روسيه محول شد. رآكتور مورد توافق با شركت روسي از نوع رآكتورهاي آب سبك تحت فشار با قدرت 1000 مگاوات مي باشد.

 

راه اندازي نيروگاه اتمي بوشهر، بارها به دليل فشارهاي سياسي آمريكا و برخي كشورهاي غربي به تأخير افتاد. با شروع بحران در موضوع هسته‌اي ايران با نيات سياسي چند كشور، تحقق اين هدف در هاله اي از ابهام فرو رفت و موج جديدي از فشارها بر روسيه وارد شد. با اتخاذ سياست‌هاي درست كه نتايج آن چيزي جز اثبات صلح‌آميز بودن برنامه هسته‌اي ايران بر همگان نبود، مباني اقدامات سياسي اين كشورها براي اعمال فشار بر ايران فروريخت. روسيه، بالأخره تصميم به حمل سوخت هسته‌اي به نيروگاه بوشهر و راه اندازي آن گرفت. حمل سوخت بوشهر در تاريخ 9 بهمن ماه 1386 كامل شد و بنابر اعلام مقامات روسي و مقامات سازمان انرژي اتمي كشورمان، اين نيروگاه تا پايان 1387 راه اندازي مي شود و خواهد توانست برق هسته‌اي وارد مدار برق كشور نمايد. از اينرو، كشورمان سي و يكمين كشوري خواهد بود كه به توليد برق هسته‌اي مي پردازد. اين تحول بسيار عمده اي به شمار مي رود و حاوي پيام هاي متعددي است:

 

-      برنامه هسته‌اي ايران صلح‌آميز است و هيچ جاي نگراني از آن وجود ندارد.

 

-      هدف ايران از پيگيري برنامه هسته‌اي، توليد برق هسته‌اي است.

 

-      آمريكا و يكي دو كشور غربي در اعمال فشار بر ايران و پيگيري اهداف خود با موانع جدي روبرو هستند.

 

در راستاي ساخت نيروگاه‌هاي جديد نيز رئيس سازمان انرژي اتمي در روز بيست فروردين 1386 (روز ملي فناوري هسته‌اي و ورود ايران به مرحلۀ غني‌سازي صنعتي براي توليد سوخت هسته‌اي) اظهار داشت مراحل طراحي و ساخت نيروگاه بومي 360 مگاواتي در دارخوين با شتاب پيگيري مي‌شود و مناقصة‌ دو واحد هزار مگاواتي و هم‌چنين مكان‌يابيبراي نيروگاه‌هاي ديگر نيز اجراء خواهد شد.[10]

 

 

 

چرخۀ سوخت هسته اي

 

برنامۀ كلان ديگر در توسعۀ هسته‌اي ايران، خودكفائي در زمينۀ توليد سوخت هسته‌اي با توجه به تصميم ساخت انواع نيروگاه‌هاي اتمي است.[11] فعاليت هاي چرخۀ سوخت هسته اي شامل اكتشاف و استخراج اورانيوم، فراوري تركيبات اورانيوم، غني سازي اورانيوم و ساخت مجموعۀ سوخت مي باشد.

 

پروژۀ ساغند يزد نمود عيني فعاليت در زمينه استحصال اورانيوم از منابع طبيعي است. تأسيسات موجود در اين كارخانه، اورانيوم را از عمق 350 متري استخراج كرده و سپس در منطقۀ اردكان يزد پس از اعمال فرايندهاي مختلف شيميايي و فيزيكي به كيك زرد تبديل مي كند. آن چه در اصفهان تحت عنوان پروژۀ UCF انجام مي گيرد، تبديل كيك زرد به هگزافلورايد اورانيوم (UF6)، اورانيوم فلزي و اكسيد اورانيوم است. UF6 خوراك اصلي كارخانه غني سازي در نطنز مي باشد. براي توليد ميلۀ سوخت نيز كارخانۀ ZPP در اصفهان در حال ساخت مي باشد.[12]

 

توسعۀهسته‌اي درپزشكي،صنعت وكشاورزي

جمهوري اسلامي ايران در كنار برنامه ريزي عملياتي براي ايجاد نيروگاه و توليد سوخت هسته اي،با ايجادمراكزوآزمايشگاه هاي مختلف تحقيقاتي،توليدي و خدماتي دراستفادۀ صلح آميز از انرژي هسته اي در حوزه هاي مختلف اهتمام كامل ورزيده است. بخشي از مهم‌ترين فعاليت‌هاي سازمان انرژي اتمي در اين حوزه هاعبارتنداز :

-      توليدراديوايزوتوپ هاي مختلف؛

-      توليدراديوداروهاي مختلف؛

-      توليدانواع كيت هاي راديودارويي؛

-   توليدگندم موتانت وغيرموتانت،جو موتانت و غيرموتانت و پنبۀ موتانت؛

-      اصلاح گونه هاي كشاورزي با استفاده از روش هاي هسته اي؛

-      پرتودهي براي جلوگيري از ضايعات كشاورزي؛

-انجام پژوهش جهت تهيۀ واكسن دامي با استفاده از روش هاي هسته اي؛

-      توليد نوارها و غلاف هاي پليمري قابل انقباضي حرارتي.

-      توليدسيستم شمارش هسته‌اي با آشكارساز گايگر؛

-      توليد مولد پالس هسته‌اي؛

-      توليد دزيمتر جيبي و دزيمتر ديجيتال دستي؛

-      استريليزاسيون محصولات بهداشتي؛

-      توليد انواع ليزرهاي مورد نياز؛

-نشت يابي در لوله هاي انتقال نفت با استفاده از تكنيك كاربرد ردياب هاي پرتوزا؛

-طراحي و ساخت لامپ هاي نوري (بتالايت) براي كاربردهاي مختلف؛

-طراحي و ساخت سيستم هسته اي براي اندازه گيري خاكستر زغال سنگ جهت نشان دادن ميزان مصرف ذغال سنگ در صنايع كشور.[13]


راديوايزوتوپ ها

امروزه راديوايزوتوپ ها به طور گسترده اي در رشته هاي مختلف علمي و فني مورد استفاده قرار مي گيرند. تحقيق و توسعه در زمينه دستيابي به فناوري تهيه و توليد راديوداروها، كيت هاي راديودارويي، راديوايمونواسي و نيز چشمه هاي پرتوزا براي كاربردهاي صنعتي، پزشكي و كشاورزي همواره به عنوان اهداف سازمان انرژي اتمي ايران مدنظر بوده اند. راديوداروها براي تشخيص و درمان بيماري ها استفاده مي شوند. چشمه هاي پرتوزا در صنعت كاربردهاي بسياري از قبيل راديوگرافي گاما، كنترل كيفي جوشكاري و نيز انجام تست هاي غيرمخرب داشته و در صنايع مختلف مورد استفاده قرار مي گيرند. فعاليت هاي تحقيقاتي و توليدي در زمينۀ راديوايزوتوپ ها در ايران بيشتر در دو مركز تحقيقات هسته اي تهران و مركز تحقيقات كشاورزي و پزشكي هسته اي كرج انجام مي شود.

 

مركز تحقيقات هسته اي تهران: اين مركز به سبب سابقۀ طولاني و توان علمي و فني حاصل از كادر مجرب خود، همواره پيشاهنگ فعاليت هاي علمي و پژوهشي فناوري هسته اي در ايران بوده است. مركز تحقيقات هسته اي با داشتن رآكتور هسته اي تحقيقاتي با قدرت 5 مگاوات، آزمايشگاه هاي مجهز و تأسيسات لازم، نقش اصلي را در توسعۀ دانش فني توليد و كاربرد راديوداروها و چشمه هاي صنعتي در ايران داشته است. اهم اين راديوايزوتوپ ها عبارتند از:

 

-تهيه و توليد راديوداروها و كيت هاي راديودارويي: ژنراتور تكنسيوم m99 (جهت شناخت و تشخيص بيماري ها در اندام هاي مختلف بدن)، يد 131 (با مصارف تشخيصي و درماني)، فسفر32 (درمان كيست هاي مغزي)، ايريديم 192 (كاشت در تومورهاي سرطاني)، تهيه و توليد كيت هاي راديودارويي سرد از ژنراتور تكنسيوم m99 (جهت تشخيص بسياري از نارسايي ها و امراض).

 

-تهيه و توليد راديوايزوتوپ براي كاربردهاي صنعتي: چشمه پرتوزاي ايريديم192 (استفاده در راديوگرافي گاما، جوش هاي صنعتي، جوش لوله هاي نفت و گاز)، چشمه كبالت60 (استفاده در سطح سنجي، چگالي سنجي، ضخامت سنجي)، چشمه هاي سزيم137 (استفاده در امور صنعتي و آموزش در دانشگاه)، چشمه هاي آمرسيم241 (استفاده در امور تحقيقاتي، صنعتي و دانشگاهي).

 

-تهيه و توليد كيت هاي راديوايمونواسي جهت نشان گذاري هورمون ها و آنتي بادي ها و غربال گري كم كاري تيروئيد نوزادان.

 

-فعاليت هاي پژوهشي راديوداروها و راديوايزوتوپ هاي صنعتي: تهيه و توليد راديوداروهاي مونوكلونال آنتي بادي و پپتيدي ها جهت بررسي عفونت در بدن، تهيه و توليد تركيبات آلي نشان دار شده با كربن14 و تريتيم، خدمات فني و اجرايي كاربرد راديوايزوتوپ ها در صنعت، فعاليت هاي پژوهشي و علمي در زمينه بيوتكنولوژي هسته اي.

 

مركز تحقيقات كشاورزي و پزشكي هسته اي كرج: اين مركز با استفاده از شتاب دهندۀ سيكلوترون، توانايي توليد راديوايزوتوپ هاي گوناگون جهت كاربردهاي پزشكي، كشاورزي و صنعتي را دارد. اهم اين راديوداروها عبارتند از: تاليم201 (اسكن قلب و تشخيص بيماري هاي كرونر قلب و آنفاركتوس)، گاليم67 (تشخيص عفونت هاي داخلي و تومورهاي بدخيم)، اينديم111 (تشخيص محل تومور، التهاب ها و عفونت هاي پنهان)، راديوداروي 18FDG (فراهم نمودن امكان تصويربرداري از مقاطع مختلف مغزي و قلبي).

 

 

 

تحقيقات كاربردي كشاورزي هسته اي

 

فعاليت هاي پژوهشي كشاورزي هسته اي در راستاي استفادۀ صلح جويانه از انرژي هسته اي جهت كمك به حل مشكلات كشاورزي با امكانات آزمايشگاهي مجهز و پيشرفته در مركز تحقيقات كشاورزي و پزشكي هسته اي كرج انجام مي شوند. اهداف كلي تحقيقات كشاورزي هسته اي در ايران عبارتند از:

 

-اصلاح صفت يا صفات گياهان زراعي و باغي به منظور افزايش كميت و بهبود كيفيت با ايجاد موتاسيون به كمك پرتوهاي يون ساز و بيوتكنولوژي.

 

-استفاده از راديوايزوتوپ ها و ايزوتوپ هاي پايدار در بررسي روابط آب، خاك و گياه به منظور افزايش بهره وري نهاده ها در كشاورزي.

 

-استفاده از پرتوهاي يون ساز به منظور كنترل آفات، افزايش زمان نگهداري و جلوگيري از ضايعات محصولات كشاورزي و مواد غذايي.

 

-افزايش بازدهي محصولات دامي از نظر كمي و كيفي با استفاده از روش هاي هسته اي.

 

-انتقال دانش، فراهم كردن امكانات تحقيقاتي، تربيت نيروي متخصص و توسعۀ روش هاي هسته اي در تحقيقات علوم كشاورزي.

 

براي دستيابي به اهداف فوق، فعاليت هاي تحقيقاتي زير انجام مي شوند كه برخي نيز به مرحله كاربردي رسيده اند:

 

-ژنتيك و اصلاح نباتات: كاربرد تكنيك موتاسيون در جهت افزايش تنوع ژنتيكي و تثبيت صفات مطلوب ايجاد شده در غلات و دانه هاي روغني و گياهان صنعتي و دارويي و درختان ميوه، استفاده از روش هاي پيشرفته بيوتكنولوژي و تلفيق آن با روش موتاسيون جهت تسريع در امر به نژادي، دستيابي به فناوري مولكولي و ماركرهاي مولكولي جهت انتخاب گياهان برتر از مراحل اوليه رشد گياه.

 

-كاربرد تكنيك هاي هسته اي در مديريت خاك، آب و تغذيه گياهي: تهيه الگوي كاربردي ايزوتوپ هاي پايدار و ناپايدار در تحقيقات و توليد محصولات كشاورزي، تهيه الگوي كاربردي روش نوترون متري در تحقيقات و مصرف آب در كشاورزي، كاربرد الگوي تهيه شده در راستاي اهداف كشاورزي پايدار در كشور.

 

-نگهداري مواد غذايي و كنترل آفات: استفاده از روش پرتودهي جهت كنترل آفات انباري و آلودگي هاي ميكروبي محصولات استراتژيك، استفاده از روش نابارورسازي حشرات جهت كنترل آفات گياهان زراعي و درختان ميوه.

 

-بهداشت و فراورده هاي دامي: تشخيص، كنترل، پيشگيري و درمان بيماري هاي مهم باكتريايي، ويروسي، انگلي و قارچي دام و طيور و خوراك مورد استفاده با بهره گيري از تكنيك هاي هسته اي، استفاده از راديوايزوتوپ ها و نيز پرتودهي جهت بهبود و اصلاح نژاد دام و طيور، تعيين ارزش غذايي و بررسي كيفي خوراك مصرف دام و طيور با     بهره گيري از راديوايزوتوپ ها.

 

 

 

راه اندازي مجتمع توليد آب سنگين در اراك

 

مجتمع توليد آب سنگين اراك در 4 شهريور ماه 1385 توسط رئيس جمهوري افتتاح شد. بنا به اظهار رئيس سازمان انرژي اتمي، ظرفيت توليد اين مجتمع ابتدا هشت تن بود و در زمان افتتاح، ظرفيت آن به ۱۶ تن آب سنگين با غناي 8/99درصد رسيد. پروژۀ توليد آبسنگين اراك به عنوان يكي از شاخصه هاي دانش هسته‌اي، در پزشكي و به خصوص كنترلسرطان و كنترل بيماري ايدز نقش تعيين كننده اي دارد و به عنوان خنك كننده وكند كننده رآكتورهاي آب سنگين نيز به كار مي رود. با گشايش اين واحد صنعتي، ايران بهعنوان نهمين كشور داراي تجهيزات توليد آب سنگين جهان مطرح مي شود. كشورهاي آرژانتين،كانادا، هند و نروژ نيز بزرگ ترين صادركنندگان آب سنگين جهان هستند. شايان ذكر است كه از هر ۶۵۰۰ ليتر آب معمولي، تنها يكليتر آب سنگين به دست مي آيد. آب سنگين در پژوهش هاي علمي در حوزه هاي مختلفاز جمله زيست شناسي، پزشكي، فيزيك و... كاربردهاي فراواني دارد. برخي از كاربردهاي آن عبارتنداز: طيف سنجي تشديد مغناطيسي هسته، كند كننده نوترون، آشكارسازي نوترينو، آزمون هاي سوخت و ساز در بدن، توليد تريتيم.[16]

 

 

 

شتاب دهنده ها

 

به منظور كشف مشخصات ساختمان پيچيده اتم و دسترسي به هستۀ آن، لازم است اتم به وسيلۀ دستگاه هاي شتاب دهنده در معرض تابش ذراتي با انرژي بالا قرار گيرد. ذرات حاصل، در پژوهش ها و مطالعات مسائل فيزيك اتمي و هسته اي و نيز توليد راديوايزوتوپ هاي خاص به كار مي روند.

 

شتاب دهندۀ سيكلوترون: دستگاه شتاب دهنده سيكلوترون به منظور توليد انواع راديوايزوتوپ ها و انجام تحقيقات بنيادي و كاربردي هسته اي در سال 1370 در مركز تحقيقات كشاورزي و پزشكي هسته اي كرج نصب و راه اندازي شد. تعدادي از راديوايزوتوپ هاي توليدي در اين شتاب دهنده به عنوان راديودارو استفاده مي شوند. علاوه بر آن، امكانات تحقيقاتي مناسبي نيز در زمينه هاي گوناگون هسته اي فراهم شده است.

 

شتاب دهندۀ الكترون: اين شتاب دهنده از سال 1378 در مركز تحقيقات پرتوفرايند واقع در استان يزد جهت ارائۀ خدمات پرتودهي به صنايع و انجام پروژه هاي تحقيقاتي و كاربردي مورد بهره برداري قرار گرفته است. فعاليت هاي برنامه ريزي شده اين دستگاه عبارتند از: استريليزاسيون لوازم پزشكي، پليمريزاسيون مواد پليمري به منظور بهبود خواص حرارتي، فيزيكي و شيميايي آن‌ها، پرتو دهي مواد غذايي به منظور نگهداري و كاهش آلودگي هاي ميكروبي آن‌ها.

 

شتاب دهندۀ الكتريسيتۀ ساكن (واندوگراف): اين دستگاه از سال 1356 در مركز تحقيقات هسته اي تهران نصب و مورد استفاده قرار گرفته است. اين شتاب دهنده جهت آناليز نمونه هاي بيولوژيكي، صنعتي، زيست محيطي، باستان شناسي، اندازه گيري پارامترهاي هسته اي، استفاده از روش هاي هسته اي در رديابي و كشف مواد منفجره شامل مين و گلوله هاي عمل نكرده و انجام تحقيقات بنيادي فيزيك هسته اي استفاده مي شود.

 

 

 

پرتوفراوري گاما

 

كاربردهاي پرتوفرآوري گاما به منظور سترون كردن محصولات پزشكي، پرتودهي مواد غذايي و اصلاح و تغييرات خواص مواد پليمري سبب گرديد تا سازمان انرژي اتمي نسبت به راه اندازي يك مجموعۀ پرتو دهي با عنوان مركز تابش گاما در سال 1362 اقدام نمايد. اين مركز ضمن دارا بودن امكانات ارائۀ خدمات پرتودهي، قابليت اعمال كنترل كيفي فرايند و نيز توانمندي اجراي پروژه هاي تحقيق و توسعه در زمينه هاي مختلف پرتوفرايند را داراست. سيستم پرتودهي مركز تابش گاما، يك سيستم پرتودهي نيمه صنعتي است كه جهت سترون سازي و خدمات پرتو دهي به شركت هاي توليد كنندۀ لوازم يك بار مصرف پزشكي، دارويي و مواد غذايي طراحي شده است.

 

مواردفوق،نمونههاييازفعاليت‌هايسازمانانرژياتميدرخصوصتوسعۀهسته‌اي درپزشكي،صنعتوكشاورزياست. درحالحاضرپروژه هاي مختلف تحقيقاتي،كاربرديوتوليديدر مراكز مختلف سازمان انرژي اتمي درحالانجاماستكهنشان گرعزمو برنامهريزيجمهورياسلاميايراندر توسعۀهسته‌ايميباشد. لازم به ذكر است كه تماميفعاليت‌هايهسته‌ايجمهوري اسلامي ايران، برابر تعهدات آن تحتنظارت هايآژانسبين‌الملليانرژياتمي انجام مي شود.

 

 

 

پسمانداري هسته اي و نظام ايمني هسته اي

 

پسمانداري هسته اي: توليد انرژي هسته اي و كاربرد روزافزون راديونوكلايدها در مراكز مختلف پزشكي، تحقيقاتي و صنعتي سبب توليد پسماندها مي شود. چگونگي كنترل و دفع اين پسماندها يكي از مسائل بسيار پيچيده و مهم در زمينۀ كاربرد فناوري هسته اي و هدف اصلي پسمانداري هسته اي مي باشد. نظر به اهميت موضوع پسمانداري هسته اي و به ويژه با توجه گسترش فعاليت هاي توليد برق از انرژي اتمي و راه اندازي نيروگاه بوشهر، طرح جامع پسمانداري در سال 1380 در سازمان انرژي اتمي با يك نگرش كلي به آينده و درك زيرساخت هاي ضروري جهت ايجاد تأسيسات پسمانداري تهيه شد. در سال 1382 استراتژي ملي پسمانداري كه هدف آن ارائۀ راهبردهاي كلان در مديريت پسماندها مي باشد، تهيه گرديد. براساس دو طرح مذكور، پسماندهاي حاصل از مراكز چرخۀ سوخت هسته اي در همان مراكز جمع آوري، آمايش و تثبيت شده و پسماند تثبيت شده جهت دفن نهايي به واحد پسمانداري تحويل مي گردد. همچنين در سال 1382 به منظور مديريت پسماندهاي مراكز تحقيقاتي، درماني و صنعتي واحد مركزي پسمانداري طراحي و ساخته شد كه در حال بهره برداري مي باشد.[19]

 

نظام ايمني هسته اي: بهره برداري از نيروگاه ها و تأسيسات هسته اي و نيز تجهيزات و دستگاه هايي كه در صنعت، پزشكي و كشاورزي از انواع پرتوها استفاده مي كنند، مستلزم انجام نظارت ها و بازرسي هاي فني لازم است. براي اين منظور، در تمامي كشورهايي كه فعاليت هسته اي دارند نهادهايي به نام نظام ايمني هسته اي تشكيل شده است. در جمهوري اسلامي ايران نيز اين وظيفه به عهده سازمان انرژي اتمي محول شده است و نظام ايمني هسته اي در اين سازمان، مسئوليت اجراي وظائف محوله را برعهده دارد. اين نظام استانداردها، مقررات، آئين نامه ها و دستورالعمل هاي لازم را در تمامي زمينه هاي ايمني تأسيسات و تجهيزات هسته اي و حفاظت در برابر پرتوها تهيه مي كند و بر اجراي آن‌ها نظارت مي نمايد. وظائف نظام ايمني هسته اي ايران توسط چهار مركز پيگيري مي شود:

 

-دفتر امور ايمني هسته اي: ساخت و بهره برداري از تأسيسات هسته اي در همۀ كشورها مشمول ضوابط و مقررات ويژۀ ايمني هسته اي و نظارت مستمر بر تمامي فعاليت ها در مراحل انتخاب محل، طراحي، ساخت قطعات و تجهيزات، احداث، راه اندازي، بهره برداري و از كاراندازي تأسيسات هسته اي است. با توجه به اين اصول، وظائف عمدۀ اين دفتر عبارتند از: تهيه و تدوين ضوابط و مقررات و استانداردهاي ايمني هسته اي، ارزيابي ايمني و صدور پروانه ها، بازرسي و نظارت بر اجراي مقررات. با فعال شدن مجدد ساخت نيروگاه اتمي بوشهر توسط روسيه، مسئوليت هاي مربوط به امور نظام ايمني آن نيز به اين دفتر واگذار گرديد. علاوه بر آن، ارزيابي ايمني ساير تأسيسات هسته اي در مراحل طراحي، ساخت و بهره برداري نيز بر عهدۀ اين دفتر    مي باشد.

 

-دفتر امور حفاظت در برابر اشعه: حفاظت كاركنان، مردم، نسل هاي آينده و به طور كلي محيط زيست در برابر اثرات پرتوها و نيز گسترش فرهنگ كنترل كيفي در كار با پرتوها از وظائف اصلي اين دفتر محسوب مي شوند. اهم خدمات ارائه شده توسط اين دفتر عبارتند از: بازرسي و نظارت بر توليد و كاربرد پرتوهاي يون ساز و غير يون ساز، خدمات دزيمتري پرتوهاي يون ساز، حفاظت راديولوژيك محيط زيست، مراقبت هاي پزشكي و راديوبيولوژي، آموزش تخصصي حفاظت در برابر اشعه.

 

-دفتر پادمان هسته اي ملي: اين دفتر به دليل عضويت ايران در NPT و اجراي پادمان‌ها در تأسيسات هسته اي تشكيل شده است. اهم وظائف اين دفتر عبارتند از: حسابرسي و مراقبت و كنترل مواد هسته اي ويژه، تدوين آئين نامه ها و بازنگري ضوابط و مقررات و دستورالعمل ها، حفاظت فيزيكي و پيشگيري از قاچاق مواد هسته اي، اندازه گيري و سنجش مواد هسته اي.

 

-مركز تكنولوژي حفاظت و ايمني هسته اي: وظائف اين مركز تحقيق، بررسي و انتقال فناوري حفاظت و ايمني هسته اي و ارائۀ خدمات مورد نياز است. اهم فعاليت هاي در دست انجام اين مركز عبارتند از: حفاظت در برابر پرتوها، توسعۀ فناوري و ايمني پرتوها.[20]

 

 

 

ايمني نيروگاه بوشهر

 

ويژگي هاي طراحي نيروگاه بوشهر

 

يروگاه هسته‌اي بوشهر از رآكتور آب تحت فشار نوع VVER – 1000 مدل V-446 است و مشابه نيروگاه‌هاي هسته‌ايغربي از نوع رآكتور PWR داراي ايمني ذاتي مي باشد. در صورت به‌خطر افتادن نيروگاه و پايين آمدن شاخص‌هاي ايمني آن، طبق دستورالعمل‌هاي بهره‌برداري نيروگاه، قدرت رآكتور تا سطح لازم كاهش دادهشده يا اساساً خاموش مي‌شود تا ايمني رآكتور به سطح مورد نظر رسانده شود. در صورت بروز احتمالي حادثه، سيستم‌هاي چهارگانة ايمني وظيفۀ خاموشكردن رآكتور و برداشت انرژي حرارتي پسماند قلب رآكتور را به عهده دارند. وجود يك كانال و عملكرد درست آن در هنگام بروز حادثه كاملاً كفايت مي‌كندو وجود سه سيستم ايمني ديگر جهت بالا بردن ضريب اطمينان عمل سيستم درنظر گرفتهشده است. اين سيستم ها كاملاً از همديگر جدا بوده و مستقل عمل مي‌كنند. وظيفۀ سيستم‌هاي ايمني در هنگام بروز احتمالي حادثه به شرح زير است:

 

-      متوقف كردن واكنش زنجيره‌اي شكافت هسته‌اي پايا؛

 

-      خنك كردن رآكتور؛

 

-      محدود كردن و قطع پيامدهاي حادثه.

 

 اين سيستم‌ها مجهز به ديزل ژنراتورهاي خاص خود بوده كه درصورت قطعي كامل برق در نيروگاه، مي‌توانند به كار خود ادامه دهند. ساختمان رآكتور درمقابل برخورد مستقيم هواپيماهاي جنگي و زلزله‌اي با شتاب افقي g 4/. مقاوم است و در صورت بروزچنين سوانحي هيچ صدمه‌اي به تأسيسات رآكتور و قلب آن وارد نمي‌شود و سيستمكنترل و حفاظت خودكار نيروگاه به راحتي آن را خاموش و به وضعيت ايمن مي‌رساند. سيستم هاي ايمني نيروگاه بوشهر عبارتنداز:

 -      رآكتور‌‍؛

 -      مولد بخار؛

 -      پمپ اصلي مدار اول؛

 -      حفاظ بيولوژيكي؛

 -      محفظة‌ ايمني فولادي؛

 -      محفظة ايمني بتني؛

       تصفيه كننده هاي هوا؛

 -      سيستم خنك كنندۀ اضطراري قلب؛

 -      پمپ تزريق اضطراري؛

 -      مخزن ذخيرۀ محلول اسيد بوريك؛

 -      تأسيسات تهويه؛

 -      تأسيسات فيلتراسيون؛

 -      سيستم دفع گرماي پسماند؛

 -      سيستم كنترل خلاء؛ و

 -      سيستم جمع آوري آب‌هاي آلوده به مواد پرتوزاي درون رآكتور.[21]

 

ايمني نيروگاه بوشهر

 از ابتداي قرارداد تكميل نيروگاه اتمي بوشهر با روسيه، ايمني اين نيروگاه از نظر سازمان انرژي اتمي ايران همواره در اولويت قرار داشته است. بر اين اساس، در قرارداد بين اين سازمان و روسيه، پيمان كار روسي موظف گرديد تا علاوه بر استانداردهاي كشور روسيه در طراحي و ساخت تجهيزات نيروگاه اتمي بوشهر، ضوابط و مقررات و استانداردهاي نظام ايمني هسته‌اي ايران، ضوابط و رهنمودهاي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي و برخي استانداردهاي غربي را نيز به عنوان ملزومات طراحي و ساخت نيروگاه رعايت نمايد. آ‌ژانس بين‌المللي انرژي اتمي نيز در طول 10 سال گذشته در زمينه هاي مختلفي با نظام ايمني هسته‌اي ايران همكاري و مشاركت فني داشته است. برخي از اين زمينه ها عبارتند از: تهيه و تدوين ضوابط و مقررات ايمني هسته‌اي، نظارت و بازرسي از مراحل ساخت نيروگاه، بازنگري اثرات زيست محيطي نيروگاه، ايجاد سيستم مديريت كيفيت در نظام ايمني هسته‌اي كشور.

همان گونه كه در بخش فعاليت ها و وظائف دفتر امور ايمني هسته اي نيز مورد اشاره قرار گرفت، امور نظام ايمني اين نيروگاه برعهدة اين دفتر مي باشد كه فعاليت هاي زير را انجام داده و مي‌دهد:

-      ارزيابي و تأييد صلاحيت مؤسسات و كارخانه هاي روسي.

-   بررسي صلاحيت شركت هاي روسي و ايراني جهت انجام كار در سايت بوشهر.

-  نظارت بر مؤسسات و شركت هاي طراحي و سازندگان روسي.

 -پذيرش فني قطعات و تجهيزات از نظر رعايت الزامات ايمني هسته اي.

 -      ارزيابي مدارك فني، طراحي و ايمني نيروگاه بوشهر.

 -تهيه و تدوين ضوابط و مقررات ايمني هسته اي و نظارت بر انجام آن‌ها.

 -صدور پروانه و مجوزهاي مختلف براي انجام عمليات نيروگاه بوشهر.

 -      بازرسي از فعاليت هاي در دست انجام در سايت بوشهر.

 -      كيفيت سنجي كاركنان شركت ها و صدور گواهي نامه.

 -فعاليت هاي مربوط به كنترل و تضمين كيفيت نيروگاه اتمي بوشهر.

 -نظارت بر انجام برنامه آموزشي كاركنان دوره بهر برداري نيروگاه بوشهر.[22]

 بايد توجه داشت كه ساخت و بهره‌برداري از تأسيسات هسته‌اي در هر كشور عضو آژانس بين‌المللي انرژي اتمي، مشمول ضوابط و مقررات ويژۀ ايمني هسته‌اي و نظارتمستمر قانوني بر تمامي فعاليت‌ها در مراحل انتخاب محل، طراحي، ساخت قطعات وتجهيزات، احداث، راه‌اندازي، بهره‌برداري و از كاراندازي تأسيسات فوقالذكر است. در نيروگاه‌هاي اتمي تمامي مواد قابل رهاسازي و تخليه به محيط اطراف (گازها و مايعات)از نقطه نظر ميزان پرتوزايي و شيميايي كنترل مي‌شوند و رعايت ضوابط و استانداردهاي بين المللي ضروري است، به طوري كه در مسير خروجي آب و گاز به محيطاطراف فيلترهاي مختلفي وجود دارد كه در آن‌ها ميزان پرتوزايي به صورت خودكار وپيوسته و همچنين به صورت دستي و دوره‌اي كنترل مي‌شوند و تا پرتوزايي آن‌هابه حد مجاز قابل خروج نرسد، در محيط رهاسازي نمي‌شوند. در حال حاضر در سراسر دنيا ايمني نيروگاه‌هاي هسته‌اي بر پايۀ «دفاعدر عمق» بنا نهاده مي‌شود. چنين ديدگاهي طراحان را بر آن وامي‌دارد تاسلسله‌اي از موانع فيزيكي را به صورت پشت سر هم، در مسير انتشار مواد پرتوزا به محيط قرار دهند. وجود چند لايۀ مانع فيزيكي، مانع پرتوگيري پرسنل بهره بردار، محيط پيرامون نيروگاه و مردميكه در اطراف نيروگاه زندگي مي‌كنند، مي گردد. اين موانع بهترتيب عبارتند از: شبكۀ قرص‌هاي سوخت، غلاف ميله‌هاي سوخت، تجهيزاتمدار اول، كرۀ فولادي و در نهايت كرۀ بتوني.

برچسب ها:

ارسال نظر
یادداشتی ثبت نشده است.
ارسال نظر
نــــام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :