صفحه اصلي روايتگر http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TlM4eEwyaHZiV1VtTHlNakkwTnZiblJsYm5Rakl5TXYtdEpvWGNFV2J1dkElM2Q=/صفحه اصلي
اطلاعیه ها http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRBdk1TODVKalEzSmpBbU1DRk5iMlJsYkNZeE5Ea3ZJeU1qUTI5dWRHVnVkQ01qSXk4JTNkLXlMJTJmOUNFZDUwclUlM2Q=/اطلاعیه ها
دريافت آثار http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TOHpOQ1kySmpBbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtTjl6NjNsNXNXekUlM2Q=/دريافت آثار
تماس با ما http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TOHpOQ1kwSmpBbU1DRkJjbU1tTUM4akl5TkRiMjUwWlc1MEl5TWpMdyUzZCUzZC1MVmhQMyUyZkFraWtZJTNk/تماس با ما
ورود به سيستم http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TODFOaVloUVhKakpqQWhZMkZ3ZEdOb1lUMTBjblZsSVdac1kzSmxZWFJsZFhObGNqMW1ZV3h6WlNGbWJISmxjMlYwY0dGemN6MW1ZV3h6WlNGMGFYUnNaVDNaaU5peDJZallyeURZcU5tSElOaXoyWXJZczlpcTJZVWhMeU1qSTBOdmJuUmxiblFqSXlNdi1VaTR3bjZkSHJKZyUzZA==/ورود به سيستم
ثبت نام http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TODFOeVloUVhKakpqQWhZMkZ3ZEdOb1lUMW1ZV3h6WlNGblpXNWxjbUYwYjNKd1lYTnpQV1poYkhObElYZGhkR1Z5YldGeWF6MW1ZV3h6WlNGMGFYUnNaVDNZcTlpbzJLb2cyWWJZcDltRklTOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtZ2UzbCUyZks2MTdCcyUzZA==/عضويت
فراموشي رمز عبور http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRJdk1TODFPQ1loUVhKakpqQWhZMkZ3ZEdOb1lUMW1ZV3h6WlNGMGFYUnNaVDNaZ2RpeDJLZlpoZG1JMkxUWmlpRFlzZG1GMkxJZzJMbllxTm1JMkxFaEx5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LSUyZkN2MEpreWQ3MmMlM2Q=/فراموشي رمز عبور
گنجينه راويان http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/Tmk4eEx6RTFPQ1l5TlNZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LTZmQmFaeDBUTUxNJTNk/گنجينه راويان
راهيان نور http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/Tnk4eEx6RTFPQ1l5TmlZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LXlyekZ1aFpJJTJiVzQlM2Q=/راهيان نور
ايثار و شهادت http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRBdk1TOHhOVGdtTXpBbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtZnZoZTVTQjdYNjQlM2Q=/ايثار و شهادت
ويژه نامه http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T0M4eEx6RTFPQ1l5TnlZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LUZqOTg5cGNGJTJmb0UlM2Q=/ويژه نامه ها
رسانه هاي شهدايي http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/T1M4eEx6RTFPQ1l5T1NZd0x5TWpJME52Ym5SbGJuUWpJeU12LVUlMmJxMzRkTzRaTHclM2Q=/رسانه هاي شهدايي
نمايه ها http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRFdk1TOHhOVGdtTXpFbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtRSUyZjhZNVBzSyUyYlY0JTNk/نمايه ها
پاسخ به شبهات http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRVdk1TOHhOVGdtTWpnbU1DOGpJeU5EYjI1MFpXNTBJeU1qTHclM2QlM2QtbiUyYkhRVVolMmZhelg0JTNk/پاسخ به شبهات
صفحه اصلي http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRBdk1TOW9iMjFsSmk4akl5TkRiMjUwWlc1MEl5TWpMdyUzZCUzZC03OHpOd3pudzZvdyUzZA==/صفحه اصلي
ارتباط با ما http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRBdk1TOWpiMjUwWVdOMGRYTW1OQ1l3SmpBaFFYSmpKakF2SXlNalEyOXVkR1Z1ZENNakl5OCUzZC1lY3Q0VTM0bzRSayUzZA==/ارتباط با ما
درباره ما http://www.ravayatgar.org/http://www.ravayatgar.org/fa/TVRBdk1TOWpiMjUwWlc1MFozSnZkWEJzYVhOMEpqTXpKakFtTUNGQmNtTW1NQzhqSXlORGIyNTBaVzUwSXlNakx3JTNkJTNkLSUyZlBrRU40aCUyZkdKdyUzZA==/درباره ما
پايگاه تخصصي راويان|روايتگر - راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت
لطفا صبر کنید
Alternate content if Flash is not supported

صفحه اصلي>ايثار و شهادت>خاطرات موضوعي>ساير موضوعات
نويسنده: ravayat
امتياز به مطلب:
0.0 (0)
/0
1394/08/30
بازديد: 6543
راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت

راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت

نويسنده: حميد رضا اميني

راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت
ر تمام جوامع بشري، ارزش هايي وجود دارد كه بنيان اصلي فرهنگ آن جامعه را شكل مي دهند. اهميت و جايگاه اين ارزشها به گونه اي است كه هر ملتي، هويت و حيات اجتماعي و سياسي خود را در پايبندي و احترام به آنها و انتقال كامل آن به نسلهاي آينده مي داند.
چكيده
در تمام جوامع بشري، ارزش هايي وجود دارد كه بنيان اصلي فرهنگ آن جامعه را شكل مي دهند. اهميت و جايگاه اين ارزشها به گونه اي است كه هر ملتي، هويت و حيات اجتماعي و سياسي خود را در پايبندي و احترام به آنها و انتقال كامل آن به نسلهاي آينده مي داند. سرزمين پاك ايران نيز بيش از هر جاي ديگر، مفتخر به داشتن ارزش هاي والا و اصيلي است كه نمونه آن را در كمتر جايي مي توان يافت. فرهنگ ايثار و شهادت يكي از ارزشهايي است كه همزمان با تاريخ اين سرزمين شكل گرفته است و هميشه از جايگاه ويژه اي برخوردار بوده است.به سبب ارزش و اهميت فرهنگ ايثار و شهادت و لزوم توجه به گسترش آن در جامعه، نوشتار حاضر تلاش مي كند تا با تحليلي علمي و جامعه شناختي پساز تشريح و تبيين مفهوم راستين ايثار و شهادت و واكاوي ابعاد مختلف آن، به شناسائيو معرفي عمده ترين راهكارها و عوامل ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه بپردازدتا بدين طريق با تشخيص ضرورت ها به ارائه ي مناسب ترين و در عين حال عملياتي ترينراهكارها و پيشنهادات در بين سطوح مختلفجامعه بپردازد تا اينكه فضاي عمومي جامعه ي ما بهترين و بيشترين تأثير را در جنبههاي گوناگون از وجود اين فرهنگ متعالي ببرد و در مسير الهي گام بردارد.نتايج اين فرا تحليل نشان داده است كه از جمله عمده ترين راهكارهاو عوامل ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه به ترتيب عبارت اند از: راهبردهاي خانوادگي، فرهنگي، آموزشي، رسانه اي، سياسي و بين المللي.
كليدواژه:ايثار، شهادت، فرهنگ، راهكار، ترويج.
مقدمه
ايثار و شهادت دو فضيلت اخلاقي است كه در دين اسلام و فرهنگ اهل بيت(عليهم السلام) بدان اهميت فراوان داده شده است. اين فضائل راز برتري محمد(صلوات الله عليه وآله) بر همه مخلوقات و ديگر پيامبران بيان شده است(محمدي ري شهري،1381،ج1،ص23). به همين منظور و در جهت پي ريزي صحيح فرهنگ ايثار و شهادت در ميان آحاد جامعه؛ بايستي به ترويج ابعاد اين خرده فرهنگ ديني توجه نمود. لذاانتخاب اين موضوع بدين جهت داراي اهميت مي باشد كه " فرهنگ ايثار و شهادت" بعنوان يك پديده ي اجتماعي و ديني علاوه بر اينكه در دوره ي معاصر بر ضرورت آنتأكيد مي گردد، بلحاظ مصداقي نيز از همان دوران نزول قرآن بر اهميت آن اشاره شدهاست. پس با اين تفاسير بهتر مي توان ضرورت و اهميت ترويج و اشاعه ي فرهنگ ايثار و شهادتدر جامعه را درك نمود.ما در اين پژوهش براي رسيدن به هدف خودو پاسخگويي به مسئله ي مورد نظر كه همان "بررسي و ارائه ي راهكارهاي عملي برايترويج فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه " است ، سعي خواهيم نمود تا با پاسخگويي به دوسؤال اساسي ذيل كه تا حدودي سوالات فرعي پژوهش را نيز شامل مي شوند، مسئله ي خودرا حل كرده و بدين ترتيب به اهداف كلي (عنوان پژوهش) و جزئي مورد نظر كه در اثناياين سوالات قرار دارند، دست يابيم. به اين صورت كه:
1.فرهنگ ايثار و شهادتچيست؟ به ارائه ي تبيين مفهومي از اين واژگان ، تحليل جايگاه اين فرهنگ در دين ورابطه ي آن با ارزشهاي متعالي، شاخص ها و فضيلت ها ي آن خواهيمپرداخت.
2.راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادتكدامند؟ پس از شناسائي، تبيين و تفسير عمده ترين بخشهاي ترويج اين فرهنگ، بهمعرفي اهم راهكارهاي عملياتي هر بخش جهت فراگير نمودن اين فرهنگ در جامعه مي پردازيم.
پيشينه پژوهش
بررسي هاي صورت گرفته در زمينه تحقيق حاضر، نتايج زير را در بر داشته است: در مورد راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت، كتاب و يا پايان نامه جامعي وجود ندارد؛ لذا كساني كه به موضوع فوق علاقه مند هستند، مي توانند به صورت جامع در اين زمينه به تحقيق و بررسي بپردازند. اما در مورد راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت، مقالات متعددي يافت شد كه از جمله آن، دو مقاله اي بود كه مستقيماً با موضوع تحقيق حاضر مرتبط مي باشد. در هر دوي اين مقالات تنها به چند مورد از راهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت اشاره شده بود، لذا براي مراجعه موردي مناسب نمي باشند. چراكه ابعاد مختلف موضوع و زير مجموعه هاي هر يك از ابعاد مورد بررسي قرار نگرفته است. در برخي تحقيقات ديگر هم، هر يك از راهكارها به عنوان موضوع تحقيق، مورد بررسي قرار گرفته و به طور جامع تفسير شده اند. لذا تحقيق حاضر با نگاهي به تحقيقات گذشته و مراجعه به منابع مرجع سعي داشته است مطالعه اي موردي در زمينه ر اهكارهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت داشته باشد تا از اين طريق فهرستي كه تا حدودي جامع باشد، براي پژوهشگران بعدي فراهم آورد.
كليات تحقيق
به منظور تعيين راهبردهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت از دو روش فرا تحليل و توصيفي استفاده شده است. فرا تحليل، شيوه اي دقيق براي تركيب هدفمند نتايج مطالعات متعدد انجام شده در يك حوزه براي دستيابي به برآوردي بهتر درباره واقعيت مورد مطالعه است كه با هدف مقايسه، تلخيص و تلفيق نتايج پژوهش هاي انجام شده در ارتباط با يك موضوع صورت مي گيرد. بر اساس اين روش به منظور شناسايي راهبردهاي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت، عمده طرح هاي پژوهشي انجام شده و مقالات علمي نگاشته شده طي دوره سي ساله پس از پيروزي انقلاب اسلامي گردآوري شده و مطالعه گرديده است.
روش توصيفي هم پس از گرداوري اطلاعات و انجام مطالعات كتابخانه اي و اسنادي صورت گرفته و براي تجزيه و تحليل نيز از تجزيه و تحليل كيفي استفاده شده است. در پايان و در پشت سر گذاشتن مراحل فوق، محورهاي اساسي زير بدست آمده است:
الف- تبيين، توصيف و بازتعريف مفهوم ايثار و شهادت در جامعه.
ب- برنامه ريزي به منظور نهادينه كردن فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه.
ج- بررسي ابعاد عملكردي سازمانها و نهادها در ترويج فرهنگ ايثار و شهادت.
د- ايثار و نقش آن در توسعه كشور.
مفهوم شناسي ايثار و شهادت
ايثار:(generosity) يعني برگزيدن و اختيار كردن و در اصطلاح، اختيار كردن غير است بر خود از روي قصد و نيت. اين كلمه، معناي بذل و بخشش، ترجيح دادن بعضي بربعضيديگر، گذشت كردن از حق خود براي ديگران را در بر دارد(رك دهخدا،1376 ،ج 3، 3166). واژه ايثار: ازريشه ي" اَثَرَ" و باب "افعال" است. (انوري،1381 ،ج 1ص 675 )در ايثار، خيرخواهي نهفته است؛ به هميندليل مقابل خودخواهي است. ميل به فايده رساني و خدمت به ديگران، جلوه اي از ميل بهحق است. رفتاري كه ازاين محرّك برمي خيزد، به قصد تقرّب و در جهت كمك و خدمت بهديگران، همراه با از دست دادن نعمت، فرصت، عمر و امثال آن است. (فارسي،1374 ،ج1 ص178 ) بنابراين حقيقت ايثار يعني برتريبخشيدن و مقدم داشتن آن چيزي كه فضيلت دارد،است(مصطفوي 1360 ،ص 32).علامه مهدينراقي در جامع السعادات مي فرمايد«برترين درجات جود وسخاء ايثار است وآنعبارت است از جود وبخشش مال با وجود نيازواحتياج به آن. خداي سبحان درمدح اهلايثارمي فرمايد: "ويؤِثرُونَ علي اَنفُسهِم ولَو كانَ بِهِم خَصاصه"(حشر/9) وآنانرا بر خود مرجح مي دارند اگر چه خود نيازمند باشند و رسول خدا(صلوات الله عليه وآله) فرمودند: " أَيماامرِء اشتَهي شَهوةَ فَرَد شَهوتَه و آثرَ علي نَفسه غَفرَله" هر مردي كه چيزي رابخواهد وخود را از آن خواهش نگاه دارد و ديگري را بر خود ترجيح دهد آمرزيده ميشود".(نراقي، 1384،ج2،ص163) بنابراين ايثار گاهي با بذل مال يا كار وتلاشبيشتر انجام مي گيرد، ودر بعضي موارد ايثار با نثار جان در راه خدا صورت مي گيرد كهشهادت نام دارد. "ومنَ النّاسِ من يشري نَفسه ابتغاء مرضات اللهِ" . (بقره /207) درميان مردم كساني هستند كه درجستجوي خشنودي خدا از جان خويش مي گذرند. اهل بيت(عليهم السلام)وشيعيان آنها همواره كوشيده اند تا حدامكان از اين فضيلت پاسداري كنند.ايثار يعني نثار، نثار هر چيز اعم از مادي و معنوي به دو شرط:
1.در عين نياز؛ در تعريف واژه ايثار در قرآن كريم آمده است :"وَ يوثرونَ علي اَنفُسِهِم وَ او كانوا بِهِم خَصاصَه" (حشر/9) ايثار مي كنند بر نفس هايشان ولو به آن نياز داشته باشند.
2. شرط دوم نيت عمل است. انگيزه عمل فقط و فقط بايد عشق و محبت به خداوند باشد و هيچ انگيزه ديگري در آن نباشد. در سوره مباركه دهر آمده است: "وَيُطعِمونَ الطَعامَ عَلي حُبِهِ مِسكيناً وَ يَتيماً وَ اَسيراً، اِنما نُطعِمُكم لِوَجهِ الله لا نُرديدَ مِنكم جَزائاً وَ لاشكوراً" (انسان/76). به نيازمندان طعام مي دهند صرفاً به خاطر خدا و رضاي او و بدون توقع و درخواست هيچ پاداش يا چشم داشتي از كسي.لذا به نظر مي رسد روح انسان بايد از قدرت و عظمت بالايي برخوردار باشد تا بتواند در عين احتياج به چيزي و داشتن عشق و محبت نسبت به آن چيز، آن را به ديگري ببخشد و هر چقدر اين نياز بيشتر وآن عشق بزرگتر باشد، ايثار متعالي تر مي شود تا آنكه خداوند شرط رسيدن به نيكويي را انفاق دوست داشتني ها بيان مي كند:« لَن تَنالوا البِرِ حتي مِما تُحِبون» هرگز به نيكي واقعي نرسيد مگر اينكه آنچه را دوست داريد ببخشيد. گاهي ايثارگر ممكن است قمقمه آبش را در عين تشنگي و يا گرسنگي ببخشد. اندازه يا قيمت بخشيده شده نمي تواند ارزش ايثار را معين كند زيرا«اَلاعمالُ بِالنِيات». ارزش عمل به نيت آن است. هابيل پروارترين گوسفندش را به قربانگاه مي فرستد، خليل الله عزيزترين و يگانه ترين ثمره حياتش، اسماعيل را، پيامبر خاتم (صلوات الله عليه وآله) در آن شب روشن افروز، در آن ليله المبيت، علي (عليه السلام) را به منزله جان و نفس اوست، در بستر مي خواباند تا مايه فخر و مباهات خداوند بر ملايكه الله گردد و در جريان مباهله جانش را، علي(عليه السلام) را، فاطمه(عليهاالسلام) و سيد جوانان اهل بهشت (حسنين) را نثار مي كند. (احمدي، 1386، 49-50). ايثار نِمود و نِماد ديگر خواهي آدميان است و روح همنوع دوستي آنها را به معرض نمايش مي گذارد و گاه تا جايي پيش مي رود كه فردي يا حتي جمع كثيري جان خويش را در راه ديگري و ديگران از دست مي دهند تا كمال و تمام ايثار و از خودگذشتگي را به جاي آورند و اين افراد در نگاه ملت ها و مردمان هر جامعه اي به سمبل فراموش ناشدني تبديل مي گردند.واژه شهادت مصدر است از ريشه شهيد، به معناي حاضر بودن و گواه بودن و در مقابل عالم غيب قرار دارد(معلوف، 1973، ص 15).فرهنگ شهادت مجموعه اي از اعتقادات وآموزه هايي است كه بنيان شكل گيري روحيه يشجاعت، مبارزه و جهاد در راه خداي متعال و نهايتاً كشته شدن در راه ايمان وعقيده را شامل مي شود. در فرهنگ اجتماعي، سياسي واقتصادي اسلام، ايثار واز خودگذشتگي به عنوان اوجوارستگي انسان و نشانه قرب بشر به خداوند متعال است و اگر ايثار و از خود گذشتگي بانثارجان در راه خدا باشد، شهادت تلقي مي گردد. واقعه ي عاشورا، اوج ايثار و رسيدنبه مقام شهادت است كه سرشار از نكات زندگي ساز براي همه انسانهاي آزاده جهان ميباشد شهادت مرگ آگاهانه ومقّدس وهدفمند است. "وَلاتَحسَبنَ الذينَ قُتِلوا فِي سَبيلِ اللهاَمواتاً بَل احياءٌ عِندَرَبِهِم يُرزَقُون" (آل عمران/189)(رك جنتي،1382، ص 185 وصابرييزدي، 1375، ص203). به همين خاطر ايثارگران كه در مرتبه بالاي آن، ايثارگران جان و حيات مادي قرار دارند در قرآن داراي ويژگي هايي مي باشند كه از جمله برخي از اين ويزگي ها، موارد زير مي باشد:

1.اهل خشيت الهي‌اند «رَضي الله عَنهم وَ رَضوا عنه ذلكَ لِمَن خَشي رَبه» (مائده/119).

2.اهل احسان‌اند «وَالذينَ اتبعوهُم بِاحسان رَضي الله عَنهم وَ رَضوا» (توبه/100).

3.بناي آن‌ها بر تقوي و جلب رضايت الهي است «اَفَمَن اَسَسَ بُنيانه عَلي التقوي مِنَ الله و رِضوانٍ خَيرٌ من اَسَسَ بنيانه علي شفا جرف هار فآن‌هار به في نار جهنم» (توبه/109).

4.متوكل علي الله‌اند. نه متكي به دنيا، دلهايشان فقط به ياد خدا آرام مي‌گيرد «اَلذين آمنوا وَ تطمئن قُلوبهم اَلا بِذِكرِالله تَطمئنُ القُلوب» (رعد/28).

5.به دنبال دار آخرت و نعمت‌هاي باقي هستند، نه مريد حيات دنياي قليل و زودگذر، «وَابتغ فيما اَتاكَ الله الدار الآخره» (قصص/77) بهترين نعمت دنيا را نعمتي مي‌دانند كه با آن زاد و توشه آخرت خود را فراهم كنند. دنيا را معين آخرت خود قرار مي‌دهند.

6.خرسند و خشنود به حيات زودگذر دنيا نيستند بلكه «فَرِحينَ بِما اَتاهُم الله مِن فَضلِه... »(آل عمران/170).

7.نه تنها علم آن‌ها منحصر به حيات دنيا نيست، بلكه به خصلت خالصي مجهزند كه توجه و تفطن به حيات آخرت است « إنا أخلَصناهُم بِخالصه ذكري ذكري الدار»(ص/46).

8.آن كه اهل ايثار است قطعاً اهل حرص نيست. حرص، نياز كاذب است. عمده معصيت ها ناشي از حرص و نياز كاذب است تا نيازهاي واقعي؛ با ايثار زمينه هاي حرص از ميان مي رود.

9. ايثار محبت مي آفريند و محبت و همدلي مايه وحدت و وفاق است.

10.ايثار متوقف بر از بين بردن روحيه ترس از مال و جان است.

11.ايثار، كوثر و خير كثير است و زمينه هاي تكاثر و تمركز ثروت و سرمايه داري غير مولد را كاهش مي دهد و از فقر مي كاهد.

12.لازمه ايثار تقويت روحيه صبر و پايداري و مقاومت است.

راههاي ترويج

استراتژي ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه متأثر از عوامل فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي، سياسي و بين المللي است. براي ترويج اين فرهنگ بايد نقش هريك از اين عوامل را مورد توجه جدي قرار داد و همچنين به روابط بين اين عوامل اهميت قائل شد.اما قبل از آن بايد نيروهايي بدين منظور تربيت نمود. اين افراد بايد داراي ويژگي هايي باشند تا بتوانند از عهده امر ترويج فرهنگ ايثار و شهادت برآيند. برخي از خصوصيات يك مروج حوزه ي ايثار و شهادت بدين شرح است:
1.برخورداري از اطلاعات كافي ومناسب جهت ارائه به مردم
2.از سلامت نفس برخوردار بوده و بين قول و عمل اوتضادي نباشد و جزو كساني نباشد كه رطب خورده باشد و منع رطب كند.
3.عملاً ازخود گذشتگي و ايثار را در زندگي شخصي و اجتماعي خود به كار بندد.
4.خود ساختهبوده و از تجارب كافي برخوردار باشد و به شيوه هاي گوناگون تبليغ آشنا باشد.
5.انگيزه هاي او متعالي و نسبت به مفاهيم تبليغي خود پايبند و ثابت قدم باشد.
6.از غلو و جعل در تبليغ بيزار باشد.
7.مفاهيم تبليغي او با مبناي منطق و عقلانيتدر تضاد نباشد.
8.مفاهيم را به بهترين شكل و روش در زمان و مكان مناسب به مردمانتقال دهد.
9.همواره ضوابط را بر روابط ترجيح دهد و احترام به جمع و قانونمنديرا نوعي از خود گذشتگي تعريف كند.
10.از خودخواهي و زياده خواهي گريزان باشد وآن را عملي در تقابل با روحيه ي از خود گذشتگي معنا كند.
1. راهبرد خانوادگي

خانواده اولين كانوني است كه كودك در سايه آن رشد مي كند و در كنار بالندگي جسمي، روح، روان و اخلاق او نيز رشد مي يابد و به بلوغ مي رسد. كودك در دامان خانواده با فضايل و رذايل اخلاقي آشنا مي شود و به فراخور تربيت خانوادگي به سمت يكي از آن ها مي گرايد. بنابراين، اگر براي فرداي كشور به دنبال جواناني شجاع، بسيجي و ايثارگر هستيم، بايد از خانواده ها شروع كنيم. در كانون خانواده توجه به دو محور اساسي در زمينه ترويج فرهنگ ايثار و شهادت، ضروري مي باشد. يكي توجه به نقش مادران در زمينه تربيت فرزندان و يكي ديگر توجه به مراحل تربيت و فرهنگ سازي در نسل هاي آينده.گاهي تصور خانواده ها از تربيت فرزندانشان مطابق با فرهنگايثار و شهادت طلبي دوراز واقعيت مي نمايد. وآنان گمان مي كنند كه اين نوع پرورشفرزندان مستلزم رعايت هنجارهاي بسياري است كه از توان آنها خارج است، از همين روكمتر بدان مي پردازند در صورتي كه چنين نيست وتنها رعايت اصول سفارش شده در متونديني و تربيتي اهل بيت (عليهم السلام) و سيره عملي معصومين، رهنمود هاي امام (ره) و رهبريعزيز و خود شهداء و ايثارگران مي تواند در اين مسير راهگشا باشد. البته در اينزمينه بايد از هر گونه افراط و تفريط اجتناب نمود و نقش ساير نهادها را هم در نظرگرفت.جاري كردن فرهنگ ايثار با محتواي بسيار عظيم و متنوع آن، در متنزندگي عموم جامعه، شيوه و ابزارهاي خاص خود را مي طلبد. نقش اصلي در اين عرصه بيترديد بر عهده ي بانوان و مادران پرورش دهنده نسل هاي آينده كشور است. هميشه و همه جا بر اين نكتهتأكيد داريم كه نقش اصلي زن، در خانواده نمود مي يابد. زن، نقش بي بديل مادر رادارد و مردان و جوانان آينده كشور را مي پروراند.در باب تعليم و تربيت همين بس كه نقشاصلي را مادران دارند. پدران در اين زمينه، در نقش مكملي بيش نيستند. جاري شدنفرهنگ در جامعه، ابتدا بايد در جامعه ي كوچك خانه باشد و بي شك مدير اصلي در اينجامعه زن با نقش مادري است. خانه، جامعه ي اول است و فرايند جامعه پذيري از آن شروعمي شود و در اين فرايند ظريف، چه كسي مي تواند منكر نقش بي نظير و منحصر به فردمادران باشد. امام عزيز چه زيبا مي گفت كه "از دامن زن است كه مرد به معراج مي رود". زن فرستنده ي مرد به معراج است و خود نيز پيشاپيش در اين عروج جلودار است.دومين محور مورد توجه در زمينه ترويج فرهنگ ايثار و شهادت در خانواده، بحث مراحل تربيت و تمايز بين آن هاست. ابعاد و مراحل زير در اين رابطه حائز اهميت مي باشد:

الف: زمينه سازي فرهنگ ايثار و شهادت در دوران جنيني فرزندان:

امروزه بركمتر كسيپوشيده است كه دوران جنيني علاوه بر اينكه دوران تكامل جسمي و ايام شكل گيري اعضاء وجوارح اوست دوران دريافت پيام هاي تربيتي و تاثيرپذيري اخلاقي و رواني او نيز ميباشد.لذا وظيفه مادر برايپرورش نسلي پاك، آماده ي شهادت و فداكار در راه حق، مراقبت هاي حساب شده ي دورانجنيني فرزند و فراهم ساختن زمينه رشد سالم و كامل او در اين برهه ي حساس و سرنوشتساز است. به همين دليل يكي از انديشمندان مسلمان با تكيه بر احاديث و روايات چنينگفته است:" مادر در ايام حمل، اگر از ذكر خدا، شركت در مجالس الهي، خواندن قرآن،توجه به واجبات و حفظ آرامش غفلت نورزد، در روان و مغز كودك و رشد روحي و معنوي اواثر بسزايي دارد"(انصاريان،1379،ص396).

ب: فرهنگ سازي در دوره ي نوزادي و كودك:

درست است كه نوزاد معاني كلمات و جمله ها را نمي فهمد و خصوصيات مناظر و اشكالرا تشخيص نمي دهد ليكن اصوات و آهنگها را مي شنود و همچنين، مناظر و اشكال را ميبيند و اعصابش از آنها متاثر مي شود. ازاين رو حاكميت فضاي مذهبي و در ميان بودن سخن پيرامون حق طلبي و فداكاري، محترمشمردن شهيد و شهادت توسط اعضاي خانواده، بسترِ پذيرش فرهنگ ايثار و شهادت را درفرزندان فراهم خواهد ساخت.كودك از همان آغاز تولد مشغول شكل گرفتن و پروشيافتن و به اصطلاح تربيت شدن است. شخصيت يك كودكِ 5-6 ساله تقريباًشكل گرفته، و تربيت هاي بعدي بسيار دشوار و كم اثر خواهد بود با توجه به ويژگيهاي رشد شناختي، اخلاقي و ... در اين مرحله، بهتر است از روش هاي غير مستقيم برايانتقال مفاهيم ايثار و شهادت به كودك خود استفاده كنيم. روش هايي مثل: الگوسازي،قصه گويي، روش نمايشي، آموزش بازيهاي گروهي و فردي، تهيه اسباب بازيهاو سرگرمي هايمورد علاقه ي اين رده ي سني كه نمادي از جبهه و جنگ باشد، آموزش نقاشي ها و كاردستيهايي كه زمينه اصلي آنها را مفاهيم دفاع مقدس تشكيل دهد.

ج: فرهنگ سازي در دوره نوجواني و بلوغ:
مادر در اين مرحله باتوجه كردن به نكات زير مي تواند انتقال فرهنگ فوق را بهتر و عميق تر در فرزند خوددروني كند.
الف) تقديس شهيد و شهادت و ياد آوري اهداف بزرگ شهيدان.
ب) بهره گيري از استدلال و عقلانيت.
پ) رعايت صداقت در مورد مسائل مذهبي.
ت) دميدن روح شجاعت و عزت و غيرت در جوانان .

2.راهبرد فرهنگي

ترويج فرهنگايثارو شهادت بدون ايدئولوژي مشروعيت بخش غيرممكن است. و نقش ايدئولوژيها در اشاعهي آن، آنگاه كه سخن از نهادينه سازي اين فرهنگ مي شود بيشتر آشكار مي گردد. ايدئولوژي توجيه گر ايثار و شهادت در جامعه ما توجهي به امور دنيوي ندارد و درمقابل زهد اخروي را جايگزين آن ساخته است. مطابق با ايدئولوژي اسلامي، اوج تجليرفتار ايثارگرانه جايي است كه انسان از عزيزترين كالاي خود كه جان اوست درگذرد. درايدئولوژي اسلامي اين متعالي ترين مرتبت ايثارگري درسلسله مراتب ايثار است (اقبال، 1355، ص70). در ادامه به مواردي كه جزء راهبردهاي فرهنگي ترويج صفات ايثار و شهادت است اشاره مي شود. در اين بخش به سبب گستره فعاليت ها؛ راهبردها به صورت موردي اشاره شده است:

1.زنده نگه داشتن ياد شهدا (خداوند درقرآن درباره ي اهميت زنده نگه داشتن ياد اصحاب كهف چنين مي فرمايند»:وكَذلك أَعثَرْنا علَيهِم ليعلَموا أَنَّ وعد اللَّه حقٌّ و أَنَّ الساعةَ لاريبفيها إِذْ يتَنازعونَ بينَهم أَمرَهم فَقالُوا ابنُوا علَي هِم بنْياناً ربهمأَعلَم بِهِم قالَ الَّذينَ غَلَبوا علي أَمرِهم لَنَتَّخذَنَّ علَيهِم مسجِداً« . اين چنين مردم را متوجه حال آنها كرديم، تا بدانند كه وعده خداوند (درموردرستاخيز) حق است و در پايان جهان و قيام قيامت شكّي نيست! درآن هنگام كه ميان خوددرباره ي كارخويش نزاع داشتند، گروهي مي گفتند : بنايي برآنان بسازيد (تا برايهميشه از نظر پنهان شوند ! واز آنها سخن نگوييد كه پروردگارشان از وضع آنها آگاه تراست! ولي آن ها كه از رازشان آگاهي يافتند وآن را دليلي بر رستاخيزديدند) گفتند: مامسجدي دركنار (مدفن) آنها مي سازيم(تا خاطره آنان فراموش نشود)(كهف/21) (كاشاني،1336،ج5،ص323).

2.سامان دهي آرشيو و تدوين بانك اطلاعات پژوهش هاي فرهنگ ايثار و شهادت.
3.حضور در آرامگاه هاي شهدا و تشريح مسأله ي شهادت از ديدگاه هاي مختلف.
4.اصلاح ذهنيت ها در جهت يادآوري معناي واقعي ايثار و شهادت.
5.تشويق ايثارگران اهل قلم به تأليف كتاب هاي حماسي و ايثارگري مخصوصاً داستان و رمان.

6.شناسايي پيشينه فرهنگي شهادت، تأسيس موزه وايجادنمايشگاههاي دائمي ازآثار فرهنگي شهدا وايثارگران (آثار به جاي مانده از شهدا، آثاري واجد ارزشهاي تاريخي و فرهنگي ووجود يك رابطه خويشاوندي و هويتي ما بين هر چيزي با دوره اي خاص از تاريخ يك ملّتيا تمدن كه به نوعي روايت گر كيفيت بخشي ازآن عهد، چگونگي زندگي، رويدادي خاص، نوعيتفكّر و در مجموع ساختارهاي تاريخي و فرهنگي و اجتماعي يك دوران برخورداركرد. مصداق كلّيت هاي فوق در آثار و اشياء بر جاي مانده از ايام انقلاب ، سالياندفاع مقدس و در رأس آن ميراث شهداء نيز قابل بحث و بررسي است).

7.نگهداريو فضا سازي متناسب با شرايط زماني ومكاني بعضي ازمناطق جنگي كه يادآور پايمرديها،مقاومتها،ايثارگريها و شهادت مظلومانه پيكارگران دفاع مقدس مي باشد.

8.نصب يادمان و تنديسهاي هنري و حماسي درميادين و نقاط حساس شهرها به عنوان پيام رسان آنچه اتفاق افتاده(گسترشنمادها و سمبل ها ي دفاع مقدس در قالب توسعه ي نمادها از طريق ساختيادمان هاي شهداء در مراكز مهم و اصلي شهر ها و حتي مراكز آموزشي ، بازنگري در تهيهپوسترها، كتيبه ها و فضاسازي فرهنگي و تبليغي(ديوار نويسي) در سطح شهرها باهمكاريشهرداريها و حتي در روستاهاي پرجمعيت با تكيه بر جنبه هاي آگاه سازي ديني و معرفتياز شهداء ، حفظ بخشي از آثار بجا مانده از دفاع مقدس، نامگذاري خيابان ها، ميادي، مدارس و دانشگاهها، بنام شهداء و ايثارگران البته با در نظر گرفتن جامعه شناسي وروانشناسي تبليغات).

9.تجليل از شهدا و ايثارگرانصنوف مختلف مانند كارگران، دانش آموزان، دانشجويان، روحانيون، معلمان و... به مناسبت هاي مختلف.

10تشكيل محافل به ياد شهيدان.

11.تشكيل كانونهايي براي فرهنگ سازيدرمساجد، مدارس، دانشگاه ها، كارخانه ها و ادارات( اسلام برحضورمسلمانان درمسجد و مشاركت در امور تأكيدفراواني دارد و آيات قرآن و احاديث منقول در دين بيانگر وجود رابطه بين حضور درمسجدو روحيه ايثارگري و شهادت طلبي و گرايش به ارزش هاي اسلامي است (ميزباني، 1380 ص 16).

12.نمايه سازي وصاياي شهدا.

13.تشكيل تشكل هايغير دولتيNGO جهت مشاركت در امر ترويج فرهنگ ايثار و شهادت دركليه ي شهر ها.

14.زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا(مهم ترين عامل در اشاعه و ترويج فرهنگ ايثار و شهادت، توجه به اعتقادات مردمو پروراندن باورهاي ديني در آنهاست. روزعاشورا روزحماسه، شجاعت، دلاوري، ابتلا و آزمايش بزرگ الهي، روز فداكاري وعزّتاست. ازآن جايي كه امام حسين (عليه السلام) درقيام عاشورا توانست فرهنگ ايثار و شهادت طلبي رازنده كند و رنگ جاودانه زند كه تا قيامت، هرآزادي خواهي با ياد حماسه عاشورا در خطخون و قيام وعزّت و اقتدار فرياد مي زند: الْموت اولي منْ ركوبِ الْعارِ

والْعار اولي منْ دخولِ النّارِمرگ، بهتر از پذيرفتن ننگ است و شكست ظاهري ،بهتر از ورود در آتش است. اين فرهنگ نقش به سزايي بر روي جوانان ما دارد. چرا كهمنطق امام(عليه السلام) زنده ماندن شريعت الهي است. ارزش و اعتبار و عظمت شخصيت امام حسين(عليه السلام) و نهضتآن بزرگوار، امروزه همه را تحت تأثير قرار داده، به طوري كه بيشتر توجه ها وانديشه هاي حق طلبان وآزادي خواهان را از هر مسلك و عقيده اي به خود معطوف كرده تا آنجا كه «مهاتما گاندي» از رهبران آزاد انديش جهان درخصوص اهداف خود براي پيروزيكشور هندوستان مي گويد: من زندگي امام حسين(عليه السلام) آن شهيد بزرگ اسلام را به دقت خواندهام و توجه كافي به صفحات كربلا نموده ام و بر من روشن است كه اگر هندوستان بخواهديك كشور پيروزگردد،بايستي از سرمشق امام حسين(عليه السلام)پيروي كند(هاشمي نژاد،1382،ص138).«علائلي» از انديشمندان اهل تسنّن در خصوص امتيازات تشيع نسبت به تسنّن مي گويد: شيعه هر سال خاطره ي عاشورا را به منظورهاي تربيتي و ديني تجديد مي كند و اينزنده يادي است بسيار مهم و سازنده كه با نمايش جانبازي هاي دلاوران كربلا، روحشهامت وفداكاري به انسان ها مي دهد و آنها را برضد قدرتهاي ستمگر بسيج مي كند، ازاين رو ما معتقديم كه فقط با آموزش و پيگيري نهضت حسين (عليه السلام) است كه مي توانيم درراهمبارزه با استعمارگران غرب و شرق و حكومت هاي دست نشانده آنان موفّق گرديم(فرحي،1386،ص531).

15.فرهنگ سازي و ارتقاء سطح آگاهي ها وباورهاي ديني مردم در طول سال از طريق رسانه ها، بويژه صدا و سيما، سازمان هايمسئول و متولي امور ديني، مذهبي و فرهنگي ، خانواده ها و نهاد هاي آموزشي (چرا كهاطلاع و آگاهي از هر چيزي زمينه ساز كشش به سمت آن بوده و بديهي است وقتي در موردپديده اي فاقد آگاهي باشيم نسبت به آن هيچ انگيزه و گرايشي نداشته باشيم).

3. راهبرد آموزشي

از آنجايي كه سابقه جهاد و شهادت، ايثار و از خودگذشتگي در اسلام و اديان ديگر ريشه در اعماق تاريخ دارد و علاوه براينكه اسلام دين جهاد و شهادت است و تاريخ انبياي الهي از آدم تا خاتم(عليهم السلام) نيز سرشار از اين فرهنگ است، براي نهادينه كردن چنين فرهنگ مقدسي در جامعه و به كارگيري راه هاي ترويج آن نيازمند يك سامانه تربيتي، و زمينه ساز فرهنگ ايثار و شهادت هستيم، تا در سايه چنين تربيتي، به درك درست و خودباوري ايثارگري برسيم. از همين رو، مي توان در چنين تلاش تربيتي، از فعاليت هاي زير بهره گيري كنيم:

1.افزايش ارتباط بين خانواده ي شهدا، جانبازان و ايثارگران با مدرسه.

2.اجراي طرح يك هفته يك خاطره در محيط هاي آموزشي.

3.اجراي طرح يك هفته يك شهيد در راستاي معرفي شهيدان.

4.جشن گرفتنسالگرد تولد شهدا با حضور دانش آموزان در منازل آنها.

5.جمع آوري و تدوين وچاپ وصيت نامه ي شهدا بصورت پوستر جهت نصب در اماكن عمومي و كتاب جيبي و غيره.

6.تهيه واهداء كتب مربوط به جبهه و جنگ و دفاع مقدس به كتابخانه ي مدارس.

7.برگزاري جشن ها در گلزار شهدا مخصوصاً جشن تكليف.

8.همكاري خانواده ي شهدا و ايثارگران و آزادگان با دانش آموزان پژوهشگر.

9.تهيه يCD رايانه اي كه حاوي زندگي نامه، خاطرات ، آثار و غيره از شهيدان و ايثارگرانشهر يا روستا يا مناطق باشد.

10.ايجاد سايت اينترنت حاوي زندگي نامه، خاطرات، آثار و .... شهدا وايثارگران.

11.مواجه نمودن دانش‌آموزان با فرماندهان و افراد موثر در دفاع مقدس به‌عنوان نمادهاي فرهنگ ايثار و شهادت .

12.بازديد وحضور در مناطق جنگي از نظر بعد مكاني فرهنگ ايثار وشهادت.

13.استفاده از هنرهاي تجسمي و نمايشي در ترويج فرهنگ ايثار و شهادت.

14.حضور در آرامگاه شهدا و بيمارستان هاي جانبازان و شناسائي اجزاء فرهنگ ايثار و شهادت.

15.ارائه و معرفي اسوه هاي ايثار و شهادت با استفاده از: خاطرات رزمندگان وفرماندهان دفاع مقدس، مقالات و كتب نوشته شده در مورد دفاع مقدس، يادنامه‌هاي شهدا، وصيت‌نامه‌هاي شهدا.

16.اصلاح نظام آموزشى و تربيتي جامعه و بازنگري در باورها و ارزش‌هاي فكري و فرهنگي به‌جاي مانده از گذشته.

17.استفاده وزارت آموزش وپرورش بنحوي شايسته وجذاب از وصيت‌نامه‌هاي شهدا براي معرفي هر چه بيشتر و ترويج فرهنگ ايثار و شهادت.

18.غني سازي كتابخانه‌هاي مدارس در زمينه‌ي كتب مربوط به ايثار وشهادت و شهدا و ارائه‌ي اين كتب به دانش‌آموزان از طريق كتابخانه‌ها.(بايد داستان نويسان وآنهايي كه دركار قصه ورمان قلم مي زنند، روحيات، خلقيات، مبارزات، تلاشهاي خستگي ناپذير، خاطرات ايثارگران و شهدا درلابلاي صفحاتكتابها رقم بزنند و نقشي درجاودان نمودن آنها داشته باشند تا به عنوان سيره وروشزندگي، الگوبخش نسلهاي بعدي شوند. هنرمندان چيره دست، شاعران شوريده دل، نويسندگان متعهد، عظمت ها و ظرافتها و زواياي مختلف اين فرهنگ عزت آفرين و الهام بخشرا در قالبهاي مختلف هنري ماندگار نمايند و با آفرينش هنر و حماسه، اثر شگفت خلقنمايند).

19.فراهم آوردن امكان استفاده دانش‌آموزان از اينترنت و آموزش نحوه استفاده از اينترنت ومنابع مفيد آن در زمينه ايثار و شهادت و شهدا جهت بسط و گسترش فرهنگ ايثار و شهادت.

20.ارائه‌ي كلاس‌هاي ضمن خدمت و گنجاندن نظرات وسخنان امام خميني(ره) ومقام معظم رهبري در مورد ايثار و شهادت و شهدا در كتب درسي.

21.مقايسه‌ي دوران دفاع مقدس با جنگ‌هاي قبلي تاريخ ايران در معرفي فرهنگ ايثار و شهادت.

22.مطالعه‌ي عميق جامعه شناختي آن زمان حساس و درك مسايل آن دوره ازسوي معلمان و معرفي اين بُعد مهم دفاع 23.مقدس به دانش‌آموزان كه از نظر ارزشي داراي اهميت زيادي است.

24.معرفي نقش دين و مذهب در ايجاد اين حماسه‌ي ملي به دانش‌آموزان و همچنين آثار مذهبي ايثار و شهادت كه منجر به 25.ايجاد جو و فضاي معنوي در جامعه ايران شد.

26.برگزاري مسابقات كتابخواني با موضوع فرهنگ ايثار درمساجد، مدارس، دانشگاه ها.

27.فراخوان آثار علمي وهنريدرزمينه ايثار و شهادت مثل نقاشي و پژوهشهايعلمي در سطوح مختلف و نمايشگاه كتاب، عكس، پوستر، فيلم و... .

28.معرفي منابعي كهپيرامون فرهنگ ايثار وشهادت به رشته تحرير در آمده است به اقشار مختلف جامعه.

29.آموزش از زبان همكلاسي ها (هم كلاسيهاي كهخودشان از نزديك با شهيد يا جانباز وايثارگري در ارتباط بوده اند.

30.تجربيسازي آموزش شهادت طلبي از طريق خود جانباز يا ايثارگر( عقل فطرتي است كهبا تجربه ها ودانش رشد مي يابد) ( فرهاديان، 1378 ،ص 296).

31.خوشايندسازي آموزشي:استفاده ازتئاتر و نمايشنامه درمدرسه و دانشگاه، محيط آموزشي را كه در بعضي موارد خستهكننده است متنوع وجالب مي كند و در همان تئاتر و نمايشنامه موضوعات ايثار و شهادت رابه بهترين وجه مي توان به نمايش گذاشت. مسابقات داستان نويسي، نقاشي، پيامك ووبلاگ... در اين موضوع روشهاي مناسبي هستند كه نه تنها ذهن يا به تعبيري بعد شناختيمخاطب را، بلكه همزمان جنبه عاطفي وي را نيز درگير مي سازد و يادگيري بهتر و عميق ترصورت مي گيرد .(رك پركنيز، به نقل از مهرمهدي، 1383 ،ص 31).

32.تشويق داوطلبانهدانشجويان و دانشگاهيان براي تحقيق وانجام دادن پروژه، پايان نامه، پيرامون، ايثار،شهيد و شهادت.

اشاعه الگوهاي ديني ايثار و شهادت.

33.آشناسازي دانشپژوهان با زندگينامه شهدا وايثارگران از طُرق مختلف از جمله برگزاري مسابقات ياارائه تحقيق دانشجويي به عنوان بخشي از وظايف درسي.

34.بنابراين با برنامه ريزي دقيق وحساب شده برايبرقراري يك ارتباط سالم، مي توان آموزه هاي ديني و ملي را در ذهن و ضمير و روح جواناننهادينه كرده، درنتيجه ضريب اعتماد و اطمينان متربيان را بالابرده وتوانشان را برايمقابله در برابر تهاجم گسترده فرهنگي افزايش مي دهد، در غيراين صورت در مواجهه با فرهنگمهاجم و فناوري ديگران، اعتمادشان را ازدست داده، دچاربحران هويت خواهند شد(رسالت، 1386:ص 20).

4. راهبرد رسانه اي

نقش رسانه‌ها و ابزارهاي ارتباطي در ساخت و تشكيل فرهنگ‌ها در قرن حاضر بيش از پيش توجه نظريه پردازان، انديشمندان و صاحب‌نظران حوزه‌ي فرهنگ را به خود جلب كرده است. «هارولد لاسول» براي رسانه‌ها، وظايف و كاركردهايي را برمي شمرد و معتقد است اين كاركردها بايد در خدمت اهداف جمع و جامعه باشد. او ايجاد همبستگي بين اجزاي گوناگون جامعه را در پاسخ به محيطي كه در آن انتقال ميراث فرهنگي از نسلي به نسل ديگر صورت مي‌گيرد، وظيفه اصلي ارتباطات جمعي تلقي مي كند(برقي، 1384،ص23).با توجه به مقدمه فوق و به دليل اهميت اين بخش، به رسانه ها با محوريتي مجزا در بخش راهبردها اشاره شده است:

1.فيلم ها و سريال هايتلويزيوني: اين رسانه بخاطر فراگير بودنش مي تواند، از مؤثرترين عوامل بسط فرهنگايثار و شهادت باشد، كه اين امر مستلزم زمينه هاي فرهنگي و هنري بالايي است كهعلاوه بر جنبه هاي ظاهري بايد در آنها به مفاهيم عميقي همچون ايثار، شهادت،دلاوري، وطن دوستي، ايمان قوي شهداء و رزمندگان توجه كرد و از هر گونه برخوردسليقه اي و حزبي اجتناب نمود. همچنين تأمين بودجه، بكارگيري بازيگران مطرح ومتعهد و ايجاد مركزي جهت ساخت فيلم هاي سينمايي مرتبط با اين موضوع كاملاً مي تواندراهگشا باشد.

2.تئاتر: به عنوان نمايشي زنده و اجراي آن در مدارس، دانشگاهه، ادارات، كارخانجات، ساير سازمانهاي خصوصي، مراكز نظامي و حتي در خود تلويزيون، با هدف نمايش و شناساندن مجاهدتهاي ايثارگران و شهداء به شكل عيني و ملموس.

3.نشريات و كتب: در اين زمينه بايد خاطرات، تجارب و انديشه ها و وصايا يشهداء و ايثارگران و رزمندگان با يك حركت علمي- فرهنگي و با حمايت هاي معنوي ومالي از آنان در آثار مكتوب درج گردد . البته با يك تعامل سازنده بين نويسندگان اينعرصه با خود ايثارگران كه داراي تأثير مطلوبي در اين زمينه است. از جمله چاپ وانتشار اين آثار گران بها در كتب و نشريات عمومي، روزنامه ها، مجلات، كتبدانشگاهي و مدرسه اي و توليد ساير محصولات فرهنگي مناسب.

4.ايجاد يك بانكاطلاعاتي قوي دراين زمينه: براي دسترسي پژوهشگران عرصه هاي مختلف دفاع مقدس بهاطلاعات مورد نياز از طريق ارائه كليه ي اطلاعات در آن از قبيل: نام و رمز عملياتها، سوابق علمي و پژوهشي شهداء و ايثارگران، وصايا، خاطرات، تاريخ و محل شهادت، زندگي نامه و ساير آمار مربوط به دفاع مقدس كه مي تواند بعنوان يك مركز مهم نشرارزشها و دستاوردهاي شهدا و ايثارگران كاملاً مؤثر باشد.

5.ساير قالب هايرايج رسانه اي با محوريت و اولويت اشاعه ي فرهنگ ايثار و شهادت از قبيل: پخش اخبا، سخنران ، ميز گرد هاي كارشناسي، مصاحبه، برنامه هاي مستند، گزارش هاي تحليل، كارتون، زير نويس هاي تبليغاتي و ويدئو كليپ ها، چاپ و نشر مقالات،كاريكاتورها، تهيه ي پوستر و موسيقي، سرودها، نوحه ها، اشعار و غيره.اما نكتهاي كه در موفقيت عملي رسانه ها در ترويج اين فرهنگ بايد به آن توجه داشت، رعايتعوامل ذيل مي باشد؛ مسئوليت پذيري، گستردگي پوشش و ايجاد ارتباط با گروه هايمختلف مردم، درك وضعيت فرهنگي- اجتماعي جامعه، توجه به نيازهاي مخاطبان و برنامهريزي دقيق در اين راستا، هماهنگي رسانه ها در عمل، تنوع در اشكال پيام و مداومتدر القاي آن، حذف پارازيت ها و غيره.در پايان اين بخش اشاره به اين نكته لازم است كه در دنياي امروز به دليل حجمزياد اطلاعات و گستردگي آن و زمان محدودي كه براي انسانها وجود دارد استفاده ازاينترنت به امري كاملاً اجتناب ناپذير تبديل شده است از طرف ديگر تأثير شگرف وپربار «ايثار و شهادت» در فرهنگ عمومي ما از جلوه و منزلت ممتازي برخوردار است وافراد زيادي در اين زمينه فعاليت دارند و اين فرهنگ متعالي با هويت قدسي خودتوانايي سرشاري در متأثر ساختن نهادهاي اجتماعي و ساختار هاي سياسي و فرهنگي جامعهدارد در نتيجه بهره برداري از امكانات گسترده ي دنياي اينترنت در نشر و گسترش فرهنگايثار و شهادت امري منطقي و اجتناب ناپذير است. خوشبختانه در زمينه فرهنگ ايثارو شهادت در فضاي «وب» نيز اقدامات مؤثري صورت گرفته و سايت هاي مختلفي به امر ترويجفرهنگ شهادت پرداخته و مي پردازند. تعداد سايت ها در اين زمينه در سطح مطلوبي استاما در زمينه ي سطح كيفي و محتوايي اين سايت ها لازم است بررسي جامعي انجام شود تابا همكاري و هماهنگي مراكز و دستگاه هاي مربوطه سطح محتوايي اين سايت ها نيز به حدمطلوب نزديك شود.

5. راهبرد سياسي

يكي از راهكارهاي مناسب براي آماده سازي و ترويج فرهنگ ايثار و شهادت كه از بعد سياسي اهميت دارد، تدوين سند چشم انداز بيست ساله جمهوري اسلامي ايران است. در سند چشم انداز بيست ساله، ايران كشوري است توسعه يافته با جايگاه اول اقتصادي، علمي و فناوري در سطح منطقه، با هويت اسلامي و انقلابي الهام بخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و موثر در روابط بين الملل. در اين سند، فرد ايراني سال1404؛ فعال، مسئوليت پذير، ايثارگر، مومن، رضايتمند، برخوردار از وجدان كاري و انضباط، روحيه تعاون و سازگاري اجتماعي، متعهد به نظام اسلامي و شكوفايي ايران و مفتخر به ايراني بودن است. لذا براي دست يابي به چنين چشم اندازي؛ راهكارهايي را لازم مي نمايد كه در بعد سياسي مي توان به موارد زير اشاره نمود:

1.گسترش روحيه ي فرهنگ خدمت رساني به نظام و مردم كه يادآور فرهنگ جهادي خالصانه و بي رياي حاكم بر جبهه ها خواهد بود.

2.ترجيح منافع و اهداف بلند مدت ملي بر منافع زودگذر گروهي.

3.نفي يك جانبه گرايي و تاكيد بر اتحاد ملي و استفاده از تمامي نيروهاي دلسوز نظام در راه توسعه و آباداني كشور (فياض، 1382، ص 54 ).

3.حمايت ازمطالعات و پژوهشهاي دانشگاهي در قالب پايان نامه هاي تحصيلات تكميلي و طرحهاي پژوهشي مرتبط با فرهنگ ايثار و شهادت.

4.فراهم نمودن زمينه اعزام قشرهاي مختلفي از مردم خصوصاً جوانان براي بازديداز مناطق عملياتي كشور در دوران دفاع مقدس در قالب كاروان هاي راهيان نور و همچنينبرنامه ريزي براي ديدار با خانواده ي شهداء و ايثارگران براي انتقال تجارب و تحكيمپيوندهاي دو سويه.

5.در عرصه ي ورزشي هم مي توان با اقداماتيهمچون برگزاري جام ها و مسابقات ورزشي مهم، تأسيس باشگاه و ورزشگاه با نام شهداء،ايثارگران و جانبازان و همينطور حمايت هاي مالي و معنوي از تيم هاي مختلف ورزشيجانبازان وايثارگران جهت تداوم بخشي به ياد، نام و ارزش هاي دفاع مقدس و رزمندگانآن عرصه ها در ميادين ورزشي اشاره نمود.

در پايان اين بخش بايد گفت كه يكي از مهم ترين ابعاد سياسي فرهنگ ايثار و شهادت اين است كه تمام مسئولان كشور علي رغم وجود اختلاف سليقه ها ونظرها با وحدت وهمدلي به مسائل كشور بپردازند و تمام هم و غم خود را صرف ايجاد وحدت در بين اقشار مختلف جامعه كنند.

6. راهبرد بين المللي

فرآيند جهاني شدن همه يحوزه هاي زندگي فردي و اجتماعي را تحت تأثير قرار مي دهد و كشمكش هاي اقتصادي دركنار انگيزه هاي پيشرفت جايگاه اقتصادي در اولويت اهداف جوامع قرار ميگيرد و به تبعآن روح و جوهره ي ايثار و شهادت كم فروغ مي گردد. گسترش ماهواره و شبكه هاي اطلاع رساني و ارتباطي و سرعت انتقال اطلاعات در جوامعمي تواند استحاله ي فرهنگي، تغيير ارزش و هنجارهاي اجتماعي را ممكن سازد و بهتبع اين تغيير فرهنگي، همزمان با افزايش عقلانيت ما، پديده ي شك و ترديدمفاهيم را به چالش مي كشاند كه در اين مورد ايثار و از خودگذشتگي و نهايت آن فلسفهي شهادت هم رنگ مي گردد. لذا به منظور پرهيز از استحاله فرهنگي، به وي‍زه در مورد آرمان هايي همچون ايثار و شهادت؛ اقداماتي در زمينه بين المللي لازم است كه مي توان به موارد زير اشاره نمود:

1.استفاده ازنيروهاي متعهد، با سواد و مسئوليت پذير كه دركصحيحي از زمان و شرايط داشته باشند در سطوح مختلف نهادهاي بين المللي كه قادر باشندبا بينش واقع بينانه و مديريت همه سونگر، در زمان صلح بخوبي با بستر سازي برايترويج فرهنگ ايثار و شهادت به مقابله با جنگ نرم دشمن بپردازند و با محتمل دانستنهر اتفاقي بتوانند اين روحيه و آمادگي را درهر شرايطي و هر نسلي حفظ نمايند. وبهترآنست كه تركيب انساني اين نهادها هم شامل ايثارگران، رزمندگان، جانبازان،خانواده هاي شهداء، نيروهاي متعهد مردمي، بانوان، جوانان و از تمامي اقشارجامعه باشد.

2.تلاش هاي ديپلماتيك وسياسي، درراستاي نماياندن مظلوميت ملت ايران و شهداء در جنگ تحميلي هشت ساله به جهانيان بانقش آفريني وزارت امور خارجه در اين زمينه و يا اتخاذ تدابيري كه هر ايراني در خارجاز كشور مبلغ و مروج فرهنگ دفاع مقدس و دلاوري هاي شهداء و ايثارگران باشد و ياايجاد بستر مناسب براي حضور خارجيان و مشاهده ي آثار بجا مانده از دفاع مقدس،مناطق جنگي و ديدار با ايثارگران در جهت توسعه ارزش هاي دفاع مقدس در خارج از مرزهابا همت رايزنان فرهنگي كشور در خارج با ارائه تسهيلات و دعوت از اشخاص حقيقي وحقوقي مطرح.

نقش ايثار و شهادت در اصلاحجامعه

ايثار بعنوان يك فضيلت، صرفاً داراي ارزش هاي قائم به ذات نيست، بلكه درارتباط با جامعه و تكاپو براي تحقق اهداف و آرمان هاي آن معنا و مفهوم پيدا مي كند واين خصيصه در مسير ترقي و تعالي جامعه از طريق اصلاح و تعديل ناسازگاري ها و بينظمي هاي اجتماعي نقش تعيين كننده اي دارد بطوريكه در دين اسلام به رابطه ايثار واصلاح اشاره شده است: "دراصطلاح قرآني اصلاحات اجتماعي به كوشش براي تحقق آموزهها و دستورهاي اجتماعي اسلام اطلاق مي شود و مصلح به كسي گفته مي شود كه در راه تحققشريعت الهي بكوشد. از اين رو پيامبران درقرآن مصلح ناميده شده اند"( رشاد، 1387،ص 450) بطوريكه افراد مصلح و منجي در طول تاريخ با شهادت و نثارجان خود به تحقق اهدافارزشمند اجتماعي در راه خدا اهتمام ورزيده اند.بنابراين جهاد، ايثار وشهادت بهعنوان يكي ازآموزه ها و دستورات ديني ازجمله مفاهيمي هستند كه بيشتردر رابطه بااصلاح جامعه مصداق پيدا مي كنند. اين اصلاح داراي اقسام مختلفي است كه عبارتنداز:

اصلاح خانواده

خانواده به عنوان هسته مركزي تشكيل جوامع انساني داراي نقشوآثار و پيامدهاي فراوان درسطح فردي واجتماعي است. به همين علت قبل ازجامعه بايدخانواده اصلاح شود، زيرا خانواده يك نهاد اجتماعي و درارتباط مستقيم و تأثيرگذار باجامعه است. از عوامل اصلاح درخانواده، گذشت و ايثار اعضاء در برابر يكديگر است.اگراعضاي خانواده حاضر نباشند، بنا بر مصلحت هاي خود نسبت به هم گذشت وايثارنمايندمنجر به اختلاف واغتشاش درمنزل خواهد شد و ليكن با ايثار وگذشت ازحقوق حقه خود ميتوانند محيطي آرام و لذت بخش براي همديگرايجاد كنند.

اصلاح اجتماعي

غرضاز اصلاح اجتماعي، تنظيم روابط اجتماعي است به گونه اي كه جامعه درمسير كمال مطلوبوهدف نهايي حركت كند، بنابراين اقامه عدل وقسط در مفهوم گسترده اش با انجام اصلاحاتيكي خواهد بود(امين،1370،ص330). پس اصلاح اجتماعي اگر مبتني بر ايثار باشدهمگان ازنتايج حاصل از آن برخوردار خواهند شد و اما اگر اصلاح اجتماعي مبتني بر نفعفردي و يا گروهي باشد همگان بطور يكسان از نتايج اصلاحات اجتماعي بهره مند نگرديدهو در نتيجه بي عدالتي و نابرابري اجتماعي در ابعاد اجتماعي، حقوقي، اقتصادي، سياسي،فرهنگي و... بوجود خواهد آمد.امام علي(عليه السلام): يا نوف ! ... {المومنين و المومنات} في اموالهم يتواسون و في الله يتباذلونيانوف! درهم و درهم وتوب وتوب و الا فلا (مجلسي،ج 68- 1340 : 191).امام علي (عليه السلام):اي نوف !.. مومنين دراموال خود مواسات مي كنند وآن را در راه خدا به يكديگر ميبخشند. اي نوف !درهمي و درهمي و جامه اي و جامه اي و گرنه، نه.يعني ازآنچه داريدرهمي ازآن تو و از آن برادر ديني ات وجامه اي از تو وجامه اي از برادر ديني ات. اين استمومن راستين، بهترين افراد دراجتماع كسي است كه به ايثار مايلتر و به برگزيدنديگران برخود حريص ترهستند و ديگران را برخويشتن مقدم مي دارند.فرهنگ ايثار وشهادت هم مقوله اي است كه جامعه با دارا بودن آن مي توانداصل الهي خود را روي زمين ثابت نگه دارد و جامعه را به مفاهيم آسماني مربوط سازد،چرا كه در اين فرهنگ كه رسيدن به مقصد آسماني است، شرايط بر اي رشد و شكوفايي انسانمهياء مي گردد.اگرافراد يك جامعه به دنبال زند گي جاويدان هستند بايد به شهادتبه عنوان يك ارزش و هدف غايي بنگرند كه آنها را به سرمنزل مقصود مي رساند. شهادتسرخ، روح انسان براي رسيدن به كمال روحاني و فيوضات رحماني است.فرهنگي كه پايههاي محكمي داشته باشد اين قدرت را دارد كه خود را درمقابل عوامل ضد فرهنگي وآفاتيكه يك فرهنگ از آن لطمه مي بيند مصون نگه دارد و دستاوردهايي شامل شهادت فرديو اجتماعي را به ارمغان آورد. فرهنگ ايثار و شهادت نيز كه يك فرهنگ سالم و پوياستتا زماني كه صبغه الهي دارد، همچون امري بديهي و لازم و ضروري براي جامعه استو استمرار و حيات دارد.وَ اما يَنفَع الناس فيَكمِث فِي الأرض"( رعد/16)."و آنچه براي مردم مفيد است در زمين مي ماند"ماهيت فرهنگ ايثار و شهادت بهعلت اينكه منبعث از دين اسلام و سيره معصومين و چون حق است زوال ناپذير نيز ميباشد. دين ريشه درفطرت دارد و فرهنگ نيز ريشه در دين اسلام دارد، پس آنچه ريشهدرمباني محكم و استواري چون دين و فطرت خدادادي دارد پايدار مي ماند. اين مسأله برصحتودرستي آن نيزگواهي مي دهد.

نقش فرهنگ ايثار و شهادت در قدرت امنيت ملي

فرهنگايثار و شهادت اين توانايي را دارد كه همانند دژ تسخير ناپذيري در مقابل دشمنان و انواعفرهنگ هاي بيگانه كه داراي پيامدهاي منفي مي باشند ايستادگي كند و تجربه نيز نشانداده كه همه ترس دشمنان و بدخواهان اسلام ناشي از همين بعد فرهنگ اسلامي يعني ايثارو شهادت است. همچنين فرهنگ ايثار و شهادت مسيري نوراني براي رسيدن به كمالمطلوب انساني كه عبارت است از بندگي خالص خدا كه در اثر معرفت و شناخت او نصيب انسانمي شود روشن مي كند.بدون شك عزم و اراده مردان و زنان و انسان هاي از جان گذشته و شهادت طلبدر دفاع از تماميت ارضي و تأمين آزادي هاي اساسي و مقابله با تهديدهاي دشمنان مهم ترينو مؤثرترين مؤلفه هاي قدرت و امنيت كشور است. بدون شك ايثارگري يكي ازمؤثرترين راه هادرتامين امنيت داخلي بوده و بايد در تدوين طرح مذكور افراد شهادت طلب مشاركت يابند(كاتوزيان، 1381، ص8).بنابراين ايثار بعنوان والاترين سرمايه ارتباطي مستلزم آناست كه در شخصيت عجين و دروني شود تا در اجتماع نهادينه گردد. بنابراين بايدايثار، همگرايي و نوع دوستي از طريق نهاد ها و كارگزاران اجتماعي همچون خانواده،همسالان، مدرسه، رسانه هاي جمعي، محيط كار بطور عام و نهاد دين بطورخاص در شخصيتافراد دروني شود. البته اين مسأله در جوامع ماديگرا و معنويت گرا متفاوت است. يعنيدر جوامع ماديگرا بيشتر ارزشهاي مادي گرايانه و محاسبه عقلاني سود و زيان شخصي دراولويت است از اين رو گذشت مبتني برچشمداشت و بصورت داد و ستد مادي ودنيوي است. درجوامع ماديگرا اگر فرد كاري براي ديگران انجام دهد، براي اين است كه به آناننياز داشته و توقع جبران و تأمين خواسته هاي خويش را دارد. اما درجوامع خدامحور و الهي، ارزش هاي معنويت گرايانه و نوع دوستانه بيشتر در رأس امور مي باشد و فرددر چنين جامعه اي با خداي خود معامله مي كند و چشمداشتي ازديگران ندارد. اگركاريمي كند، اگرگذشتي انجام مي دهد، خالص براي اطاعت از امر خدا است، يعني فرد به دنبالنفع شخصي نبوده بلكه منافع و مصالح همگاني را آن هم در راه انسانيت و في سبيل اللهدر نظر مي گيرد.

نتيجه گيري

تعميق و تقويت فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه مستلزم آناست كه نقاط عطف تاريخ ايثار و شهادت به درستي شناسايي و شناسانده شود و وجدان جمعيرا نسبت به جان فشاني ها و ايثارگري هاي افراد بيدار نمود و در حافظه جمعي، فرهنگ وارزش هاي دفاع مقدس و ايثارگري شهيدان و رزمندگان سلحشور ايران اسلامي بعد ازپيروزي انقلاب را كه تاكنون حاوي بهترين درسهاي فداكاري و شجاعت و دلاورمردي در راهدفاع از سرحدات كشور و آرمانهاي انقلابي و اسلامي است ياد آوري نمود و اين وظيفهخطير خانواده، مدرسه، دانشگاه، رسانه هاي جمعي و نهادها و سازمانها بعنوان محيطكار است كه فرهنگ ايثار و شهادت نسل هاي قبلي(نسل انقلاب و جنگ تحميلي) را به نسلهاي بعدي منتقل نمايند. يعني بايد فرهنگ سازي ايثار و شهادت همچون بسياري از مهارتهاي زندگي ديگر از خانواده بعنوان سلول اجتماع شروع شود و نهادهاي ديگر آن را درجامعه تكميل و تقويت نمايند. زيرا زنان در اداره امورخانواده و جامعه نقش بسيارتعيين كننده اي دارند و مي توانند براي تسريع روند تغيير و اصلاح امور و تحقق هدفهاي جامعه مسئوليت بسيار جدي و مهمي را برعهده بگيرند و فرزندان را با هنجارهايرفتاري و نگرشي ايثارگرايانه رزمندگان در راه عزت، شرف و استقلال ميهن آشنا سازند. والدين بايد با گذشت و ايثارنسبت به يكديگر در مسائل خانواده وكار اين جوهر و سرمايهارتباطي را درفرزندان دروني وغني سازند. سپس مربيان در مدارس با ياد آوري نمونه هايايثار و فداكاري در تاريخ و آموزش گذشت و ايثار به دانش آموزان آنها را براي آيندهآماده سازند و در دانشگاه نيز اساتيد و مسئولان فرهنگي دانشگاه بايد با برگزاريكارگاه ها، نمايشگاه، و مراسم تجليل از آثار و جلوه هاي ايثار و ايثارگران در جهتترويج فرهنگ ايثارعمل نمايند و در كنار برنامه درسي رسمي، ايثاررا بعنوان سرمايه ايوالا ومهارت زندگي و ارتباط دراجتماع آموزش دهند مساجد و حسينيه ها نيز مي تواند درگردهمايي مردم در هنگام مراسم مذهبي وملي در راه فرهنگسازي ايثارنقش تعيين كننده ايداشته باشند. و سپس رسانه هاي جمعي نيز در كنار خانواده و مدرسه ودانشگاه اين ويژگيرا از طريق نمايش فيلم، برنامه هاي مستند و تاريخ شفاهي( نقل ايثار وفداكاريرزمندگان توسط خودشان و يا افرادي كه درآن شرايط شاهد مستقيم يا غيرمستقيم ايثاربوده اند) و برنامه هاي كودكان درجهت گسترش فرهنگ ايثار عمل نمايد و سرانجام درمحيطكار، مديران ومسئولان سازمانها بايد با گراميداشت خاطره هاي ايثار، فداكاري و شهادتدر جهت ارتقاء سطح آگاهي و مسئوليت پذيري اقشار جامعه در ترويج فرهنگ ايثار و ادايدَين به رزمندگان و ايثارگران تلاش نمايند. بطورخلاصه مي توان گفت فرهنگ سازي وترويج فرهنگ و روحيه ايثار و ارزش هاي دفاع مقدس بعنوان يك الگوي عيني براي مردم و بخصوص جوانان و نوجوانان، بايد به عنوان يك اصل مهم مدّ نظر آحاد مردم و مسوولان و بويژهمسئولان فرهنگي قرار گيرد.

فهرست منابع

1.قرآن كريم.

2.فياض، ابراهيم،1382، ارزش شناسي و فرهنگ عمومي، فصلنامه فرهنگ عمومي.

3.معلوف، لوئيس، 1365، المنجد؛ بيروت: دارالمشرق،افست، تهران: انتشارات اسماعيليان، چاپ دوم.

4.روزنامه رسالت، 1386، ص20.

5.برقي،1384، مقاله كاربرد فرهنگ ايثار و شهادت در جامعه، برگرفته از مقالات اينترنت، سايت نويد شاهد، ص23.

6.اقبال ، زهرا ،1355، جنگ شهادت ؛ تهران : سروش.

7.فرهاديان، رضا ،(1378)، مبناي تعليموتربيت در قرآن واحاديث، قم : انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم.

8.مهر محمدي، محمود، 1383 ، آموزش عمومي هنر، تهران: انتشارات مدرسه.

9.جر، خليل1363، فرهنگ لاروس، ترجمهسيد حميد طبيبيان، تهران : اميركبير.

10.دهخدا ، علي اكبر1376 ، لغت نامه ، تهران: دانشگاه تهران.

11.نراقي، مولي مهدي 1384 ، علم اخلاق اسلاميترجمه كتاب جامع السعادات ، ترجمه سيد جلال الدين مجتبوي، تهران: انتشارات حكمت.

12.انوري، حسن ، 1381 ،فرهنگ بزرگ سخن ،نشرسخن ،تهران.

13.فارسي،جلال الدين، 1374 ، فرهنگ واژه هاي انقلاب اسلامي، بنياد فرهنگي امام رضا 7مشهد،چاپ اول.

14.مصطفوي، حسن، 1360 ش ، التحقيق في كلمات القرآن الكريم ، بنگاه ترجمه ونشر كتاب.

15.مطهري، مرتضي، 1380 ،حماسه حسيني ،انتشارات صدرا ، تهران ،چاپ سي و ششم.

16.احمدي، علي،1386، شناخت فرهنگ، فرهنگ‌سازماني و مديريت آن، توليد دانش، تهران.

17.صابري يزدي، عليرضا ومحمدرضا انصاري محلاتي،(1375) ، الحكم الزاهره، قم:مركز چاپ ونشر تبليغات اسلامي.

18.جنتي، احمد،1382، نصايح ، قم: نشرالهادي.

19.محمدي ري شهري، محمد (1381)، ميزان الحكمه، ترجمه حميد رضا شيخي، جلد اول، چاپ سوم، دارالحديث، قم.

20.مجموعه مقالات همايش ملي فرهنگ ايثار و شهادت/ دانشگاه زنجان.

21.كاشاني، ملّا فتح الله،1336ش، تفسيرمنهجالصادقين في الزام المخالفين، انتشارات كتاب فروشي محمدحسن علمي، تهران.

22.ميزباني، مهنازوهمكاران، 1380 ، نقش مساجد و دانشگاه ها در پيروزي انقلاباسلامي.

23.هاشمي نژاد، عبد الكريم، 1382، درسي كه حسين به انسان ها آموخت، نشرشاهد ، چاپ پنجم.

24.فرحي ،سيد علي، 1386، بررسي و تحقيق پيرامون نهضت حسيني ، دفتر نشرفرهنگ اسلامي، تهران، چاپ پنجم.

25.انصاريان، 1379،مقاله ترويج فرهنگ ايثار و شهادت، برگرفته از مقالات اينترنت، سايت نويد شاهد، ص396.

26.كاتوزيان،ناصر، 1381، اهميت ذاتي قانون و فنون قانون گذاري ، معماي حاكميت قانوندرايران، اسماعيل خليلي (تدوين)،تهران،طرح نو.

27.امين، سيدمهدي، 1370،معارف قرآن درالميزان،ناشرمركزچاپ ونشرسازمان تبليغاتاسلامي، چاپ وصحافي علامه طباطبائي، نوبت چاپ اول.

28.رشاد، علي اكبر ، 1387 ، دانشنامه امام علي (ع)، نشرسازمان انتشارات پژوهشگاهفرهنگ وانديشه اسلامي.

29.مجلسي، محمّدباقر1403هـ .ق، بحار الانوار، جلد97، بيروت: مؤسّسة الوفاء.

وَ آخِرُ دَعْوَاهُم أَنِ الْحَمْدُ لله رَبِّ الْعَالَمِينَ
برچسب ها:

ارسال نظر
یادداشتی ثبت نشده است.
ارسال نظر
نــــام:
پست الکترونیکی:
متن یادداشت :